Nasz s\u0105siad zza Buga, obecna Bia\u0142oru\u015b, tereny ojczy\u017aniane Radziwi\u0142\u0142\u00f3w, Mickiewicza, Orzeszkowej, Czes\u0142awa Niemena i wielu innych znanych postaci, z pewno\u015bci\u0105 nie nale\u017cy do popularnych turystycznych destynacji. To ziemia nieznana, koniec Europy, czy postrzegana stereotypowo i medialnie paszcza lwa, zw\u0142aszcza dla Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy w wi\u0119kszo\u015bci nie popieraj\u0105 niedemokratycznych rz\u0105d\u00f3w \u0141ukaszenki. <\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Z polityk\u0105 jest u mnie troch\u0119 podobnie jak z turystyk\u0105. Mam awersj\u0119 do wyjazd\u00f3w All Inclusive jak do wszelkiej ma\u015bci politykier\u00f3w, a jednak du\u017co podr\u00f3\u017cuj\u0119, tylko, \u017ce na inne mo\u017cliwe sposoby i czasem te\u017c w miejsca gdzie z t\u0105 polityk\u0105 jest co\u015b nie tak w\u0142a\u015bnie. Ci\u0105gnie mnie tam, by osobi\u015bcie cho\u0107 troch\u0119 bardziej zrozumie\u0107 dlaczego tak si\u0119 dzieje, \u017ce w jednych spo\u0142ecze\u0144stwach i kulturach sprawdza si\u0119 system demokratyczny, a gdzie indziej autokracja zdaje si\u0119 by\u0107 najlepszym rozwi\u0105zaniem. Czemu ludzie w jednym kraju pragn\u0105 zmian, a w innych si\u0119 ich boj\u0105. Dlaczego gdzie\u015b tam jest bieda czy kryzys, a tymczasem gdzie indziej \u017cyje si\u0119 na wysokim poziomie. Te i inne z pozoru proste pytania, nazbyt cz\u0119sto pozostaj\u0105 bez odpowiedzi.<\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119tam jak wiele mnie nauczy\u0142a wizyta w Kosowie i Serbii podczas objazdu po Ba\u0142kanach. Niestety nabra\u0142em wtedy te\u017c przekonania, \u017ce medialny obraz to nie wszystko. Rzeczywisto\u015b\u0107 nie jest taka oczywista, czarno-bia\u0142a. Wielu ludzi, jakich spotka\u0142em, opowie\u015bci, kt\u00f3re us\u0142ysza\u0142em, fakty jakie pozna\u0142em czy rzeczy i miejsca jakie zobaczy\u0142em da\u0142y mi do my\u015blenia. Wnioski i wra\u017cenia z takich wyjazd\u00f3w czasem bywaj\u0105 nader odmienne ni\u017c medialny wizerunek.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017ce to jaki\u015b p\u0119d do prawdy, ch\u0119\u0107 weryfikacji, potrzeba osobistego do\u015bwiadczania. W\u0105tpi\u0119, wi\u0119c poznaj\u0119? Czym innym jest przecie\u017c ogl\u0105danie zdj\u0119\u0107 tryskaj\u0105cego wodospadu o zachodzie s\u0142o\u0144ca, a czym innym k\u0105piel pod nim w jaki\u015b magiczny wiecz\u00f3r. Zdj\u0119cie by\u0107 mo\u017ce zapami\u0119tamy, ale wi\u0119kszych emocji z tym zwi\u0105zanych nie do\u015bwiadczymy, natomiast taka k\u0105piel pozostanie na zawsze w naszej pami\u0119ci, wspomnieniach i sercu.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego w\u0142a\u015bnie chcia\u0142em si\u0119 zanurzy\u0107 w t\u0119 bia\u0142orusk\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Sam. Bez sugestywnych towarzyszy mog\u0105cych zaburzy\u0107 t\u0119 swobod\u0119 poznawania. Bez uprzedze\u0144, ale i bez oczekiwa\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Czytaj\u0105c relacje podr\u00f3\u017cnik\u00f3w na portalach globtroterskich pisz\u0105cych o Bia\u0142orusi czy s\u0142uchaj\u0105c opowie\u015bci stamt\u0105d, zauwa\u017cy\u0142em dwa ich rodzaje.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze to przesadzone zachwyty, wynikaj\u0105ce zapewne z tego braku zaufania do medi\u00f3w, czego efektem jest w tym przypadku za\u0142o\u017cenie, \u017ce nie taki diabe\u0142 straszny jak go maluj\u0105. Towarzyszy temu ch\u0119\u0107 zakwestionowania stereotypowo negatywnego obrazu kraju, a pozytywna opowie\u015b\u0107 o nim ma w ocenie autor\u00f3w odkrywczy charakter, tak po\u017c\u0105dany przecie\u017c przez prawdziwych globtroter\u00f3w. St\u0105d wi\u0119kszo\u015b\u0107 obserwacji i wniosk\u00f3w podr\u00f3\u017cnych jest niestety obarczona nadmiernym optymizmem, a wr\u0119cz czasem polityczn\u0105 propagand\u0105 skierowan\u0105 – w mojej subiektywnej opinii – nazbyt pochopnie przeciwko zachodniemu modelowi demokracji.<\/p>\n\n\n\n
Drugi typ podej\u015bcia do tego kraju to podej\u015bcie ewidentnie krytyczne, pokazuj\u0105ce Bia\u0142oru\u015b wy\u0142\u0105cznie jako kraj biedny i zacofany, w kt\u00f3rym ludzie jedynie ze strachu lub nie\u015bwiadomo\u015bci popieraj\u0105 dyktatur\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Obie te skrajne postawy jako\u015b przekonywa\u0142y mnie do tego, \u017ce prawda chyba jak zwykle le\u017cy gdzie\u015b po \u015brodku. Nadszed\u0142 czas, by si\u0119 o tym osobi\u015bcie przekona\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Przed wyjazdem cechowa\u0142o mnie du\u017ce pow\u0105tpiewanie do medialnego wizerunku Bia\u0142orusi, a jednocze\u015bnie mia\u0142em krytyczne zdanie o politycznych poczynaniach \u0141ukaszenki. Po powrocie stamt\u0105d mog\u0119 \u015bmia\u0142o stwierdzi\u0107, \u017ce w tym temacie…nic si\u0119 u mnie nie zmieni\u0142o. A wi\u0119c kr\u00f3tko. Nie jest tak \u017ale jak nam to przedstawiaj\u0105 media, ale metody rz\u0105d\u00f3w pozostawiaj\u0105 wiele do \u017cyczenia.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsz\u0105 rzecz\u0105 jakiej si\u0119 obawia\u0142em by\u0142 problem z otrzymaniem wizy, na dodatek w tak trudnym momencie konfliktu dyplomatycznego mi\u0119dzy naszymi krajami, gdy jeszcze 3 miesi\u0105ce temu nasz ambasador zosta\u0142 wyproszony z Bia\u0142orusi, a w solidarno\u015bci z nim wyjechali tak\u017ce wszyscy pozostali europejscy dyplomaci.<\/p>\n\n\n\n
Nie mia\u0142em zaproszenia od nikogo, ani te\u017c o to nie zabiega\u0142em s\u0142ysz\u0105c informacje, \u017ce takie osoby maj\u0105 p\u00f3\u017aniej problemy z bezpiek\u0105 jako prawdopodobni opozycjoni\u015bci. Zap\u0142aci\u0142em wi\u0119c za wiz\u0119 i za voucher turystyczny, co wraz z oficjaln\u0105 op\u0142at\u0105 konsularn\u0105 25EU, prowizj\u0105 dla agencji po\u015brednicz\u0105cej i przesy\u0142k\u0105 kuriersk\u0105 w obie strony wysz\u0142o \u0142\u0105cznie ok. 400 z\u0142, czyli do\u015b\u0107 sporo. Zapewne jest to jedna z pierwszych barier dla Polak\u00f3w wybieraj\u0105cych si\u0119 na Bia\u0142oru\u015b w\u0142a\u015bnie.<\/p>\n\n\n\n
Moje obawy w kwestii uzyskania wizy, wynika\u0142y tak\u017ce z terminu wyjazdu w dzie\u0144 kiedy w Polsce rozpoczyna\u0107 si\u0119 mia\u0142o Euro2012, co dla podejrzliwego dyplomaty mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107 zapewne nieco dziwne. Na szcz\u0119\u015bcie by\u0142y to tylko strachy na Lachy.<\/p>\n\n\n\n
Z bia\u0142orusk\u0105 wiz\u0105 w paszporcie na lotnisku w Warszawie kupi\u0142em du\u017co ta\u0144sz\u0105 w\u00f3dk\u0119 Wyborow\u0105 w specjalnej edycji na pi\u0142karskie mistrzostwa Europy, przyodzian\u0105 w bia\u0142o-czerwon\u0105 koszulk\u0119. Wylatuj\u0105c do kraj\u00f3w Unii Europejskiej jej koszt to 49 z\u0142 za 1 l, a do innych tylko 29 z\u0142. Od sprzedawcy dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce to w\u0142a\u015bnie unijny podatek podra\u017ca zakup. To co to s\u0105 za sklepy wolnoc\u0142owe i dla kogo? Mimo tego dokupi\u0142em do kompletu zestaw 4 kieliszk\u00f3w z god\u0142em Polski, s\u0142ysz\u0105c wcze\u015bniej, \u017ce Bia\u0142orusini jak \u017caden inny nar\u00f3d lubi\u0105 sobie wypi\u0107 i maj\u0105c nadziej\u0119, \u017ce taki przyjacielski gest pozwoli mi na prze\u0142amanie domniemanej niech\u0119ci wobec przybysza znad Wis\u0142y.<\/p>\n\n\n\n
W samolocie nale\u017cy wype\u0142ni\u0107 kart\u0119 migracyjn\u0105 w wersji dla dw\u00f3ch s\u0105siedzkich kraj\u00f3w, kt\u00f3re tworz\u0105 obecnie sojusz zwany w skr\u00f3cie do\u015b\u0107 przewrotnie ZBiR, czyli Zwi\u0105zek Bia\u0142orusi i Rosji. Wbrew powszechnej w Internecie informacji, jest ona w dwuj\u0119zycznej wersji, rosyjsko-angielskiej, a nie wy\u0142\u0105cznie rosyjskiej. Mo\u017cna j\u0105 te\u017c podobno wype\u0142ni\u0107 po polsku.<\/p>\n\n\n\n
Na lotnisku w Mi\u0144sku pierwsze wra\u017cenie niczego sobie. Jedynie toaleta \u201ena narciarza\u201d mnie nie zach\u0119ci\u0142a do skorzystania, cho\u0107 widywa\u0142em takie przy autostradowych parkingach w Niemczech i Francji. Jak si\u0119 za par\u0119 dni przekona\u0142em, na pi\u0119trze w sali wylot\u00f3w mi\u0144skiego terminala jest obok takiej wersji toalety tak\u017ce bidet, do kt\u00f3rego niestety nieobyczajni Europejczycy czasem za\u0142atwiaj\u0105 swoje potrzeby.<\/p>\n\n\n\n
Na lotnisku uda\u0142em si\u0119 do punktu wymiany walut, wiedz\u0105c, \u017ce – ze wzgl\u0119du na panuj\u0105c\u0105 inflacj\u0119 – na Bia\u0142orusi ustalany jest jednolity kurs dolara na 8220 rubli bia\u0142oruskich, aby przynajmniej cz\u0119\u015bciowo unikn\u0105\u0107 spekulacji walutami. Zapewne nie jest to mo\u017cliwe, ale szczerze powiedziawszy obawia\u0142em si\u0119 wymiany dewiz w ciemnej bramie po lepszym kursie. Mo\u017cna tak dosta\u0107 nie tylko fa\u0142szywki, ale podobno tak\u017ce wyrok i odsiadk\u0119. Po wymianie w oficjalnym kantorze 120 dolar\u00f3w zosta\u0142em…milionerem. \u017bartuje si\u0119, \u017ce na Bia\u0142orusi wszyscy s\u0105 szcz\u0119\u015bliwi, bo s\u0105 milionerami w\u0142a\u015bnie.<\/p>\n\n\n\n
Po wyj\u015bciu z terminalu oblegli mnie taksiarze oferuj\u0105cy swoje us\u0142ugi transportu do centrum za jedyne…50 dolar\u00f3w. Wiedzia\u0142em, \u017ce mo\u017cna du\u017co taniej dojecha\u0107 miejskim autobusem nr 300 do stacji metra czy kt\u00f3rego\u015b z trzech dworc\u00f3w, za co p\u0142aci si\u0119 jedyne 11850 rubli, czyli jakie\u015b 5 z\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Zamiast autobusu podjecha\u0142 jednak rozklekotany busik, zat\u0142oczony i duszny. Podczas jazdy wywo\u0142a\u0142a si\u0119 dyskusja mi\u0119dzy pasa\u017cerami czy maj\u0105 by\u0107 otwarte wywietrzniki w dachu czy nie. Po do\u015b\u0107 burzliwej wymianie zda\u0144 sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na kompromisie, \u017ce uchylono otwory na przestrza\u0142 a nie do wewn\u0105trz, a oponuj\u0105ce panie za\u0142o\u017cy\u0142y chusty chroni\u0105ce je przed przeci\u0105giem. Ot taka ma\u0142a lekcja demokracji.<\/p>\n\n\n\n
Jazda z lotniska do pierwszej stacji metra Urucza to jakie\u015b 40 minut solidn\u0105 autostrad\u0105. Mo\u017cna popatrze\u0107 sobie wtedy na ci\u0105gn\u0105ce si\u0119 wzd\u0142u\u017c drogi bujne lasy, a na przedmie\u015bciach szare, postsowieckie blokowiska. Co ciekawe, na przydro\u017cnych bilbordach Bia\u0142oru\u015b reklamuje si\u0119 jako kraj…las\u00f3w w\u0142a\u015bnie. Zabawne, \u017ce nikt z politycznych cenzor\u00f3w nie przewidzia\u0142, \u017ce mo\u017ce si\u0119 to kojarzy\u0107 z tym, \u017ce s\u0105 pod wieloma wzgl\u0119dami w przys\u0142owiowym lesie.<\/p>\n\n\n\n
Pono\u0107 kiedy\u015b Stalin w swej ojcowskiej dobroci ofiarowywa\u0142 swoim sojusznikom i republikom prezent do wyboru, albo socrealistyczny pa\u0142ac albo metro. Warszawiacy wybrali metro i chyba na przek\u00f3r dostali pa\u0142ac. Z tego co pami\u0119tam w Rydze te\u017c jest pa\u0142ac, a nie ma metra. W Mi\u0144sku natomiast nie ma \u017cadnego stalinowskiego pa\u0142acu, ale za to s\u0105 dwie krzy\u017cuj\u0105ce si\u0119 linie metra. Koszt \u017cetonu na 1 przejazd wynosi 1500 rubli, czyli 0,60 z\u0142. Za 10 przejazd\u00f3w zap\u0142acimy zatem jedyne 6 z\u0142. Nie ma dni\u00f3wek, cho\u0107 warto przy kilkudniowym pobycie i korzystaniu z metra rozwa\u017cy\u0107 zakup 10-dniowego karnetu za 21600 rubli, czyli jakie\u015b 9 z\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Do mojego hostelu przy ko\u0144cowej stacji metra Mogilievskaja jecha\u0142em jakie\u015b kolejne 40 minut z przesiadk\u0105 na krzy\u017c\u00f3wce, czyli Kastrycznitskaja (inne wej\u015bcie to Oktiabrskaja) \/ Kupa\u0142owskaja. Ju\u017c w wagonach metra i na stacjach mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 jak wiele jest tutaj pi\u0119knych kobiet, chyba nawet wi\u0119cej ni\u017c w Moskwie. Co prawda czyta\u0142em gdzie\u015b, \u017ce modne tu s\u0105 mini sp\u00f3dniczki, ale mimo ciep\u0142ej, czerwcowej pogody wi\u0119kszo\u015b\u0107 dziewcz\u0105t chodzi\u0142a w jeansach.<\/p>\n\n\n\n
W wagonie od razu rzuca mi si\u0119 w oczy mapa nad drzwiami z nazwami stacji metra pisanymi po bia\u0142orusku, cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich budowano w czasach radzieckich i oznaczona jest przy platformach akurat po rosyjsku. St\u0105d mo\u017ce dochodzi\u0107 czasem do ma\u0142ych nieporozumie\u0144, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d nies\u0142owia\u0144skich turyst\u00f3w nie znaj\u0105cych cyrylicy, kt\u00f3rzy na mapie widz\u0105 jak\u0105\u015b nazw\u0119, a na peronie co innego. Dla nas P\u0142oszcza Niezaleznosci i P\u0142oszcziad Niezawisimosti to przecie\u017c to samo, ale na przyk\u0142ad dla turysty z Ameryki Po\u0142udniowej to du\u017ca r\u00f3\u017cnica.<\/p>\n\n\n\n
Podobnie jak w moskiewskim metrze, co jaki\u015b czas s\u0142yszymy tu komunikat o potrzebie wzajemnej \u017cyczliwo\u015bci, kt\u00f3rego wys\u0142uchiwa\u0142em z kilkaset razy podczas pobytu w stolicy Rosji, st\u0105d dostrze\u017cenie pewnych r\u00f3\u017cnic \u015bwiadcz\u0105cych o tym, \u017ce jest nagrany po bia\u0142orusku. Niestety w dalszych moich w\u0119dr\u00f3wkach po Bia\u0142orusi okaza\u0142o si\u0119, \u017ce rodzimy j\u0119zyk praktycznie nie jest u\u017cywany na rzecz rosyjskiego. Sam \u0141ukaszenka m\u00f3wi po rosyjsku i zaleca pos\u0142ugiwanie si\u0119 tym j\u0119zykiem, a zwykli ludzie po prostu przywykli do niego, jak to mi wyja\u015bni\u0142 poznany w hostelu Bia\u0142orusin Dima. Mo\u017cna si\u0119 zatem spodziewa\u0107, \u017ce nied\u0142ugo te mapy metra w wagonach i nazwy ulic w mie\u015bcie nied\u0142ugo zostan\u0105 zast\u0105pione rosyjskoj\u0119zycznymi wersjami.<\/p>\n\n\n\n
Jest to o tyle dziwne, a wr\u0119cz absurdalne, bior\u0105c pod uwag\u0119 to, \u017ce bia\u0142oruski rz\u0105d ca\u0142y sw\u00f3j presti\u017c zdaje si\u0119 budowa\u0107 na fakcie niezale\u017cno\u015bci od innych pa\u0144stw. G\u0142\u00f3wna ulica i plac w Mi\u0144sku nie przypadkowo przecie\u017c nosz\u0105 nazw\u0119 Niezale\u017cno\u015bci, gdy tymczasem rodzimy j\u0119zyk, podstawowy atrybut przecie\u017c ka\u017cdego, niezale\u017cnego narodu, jest tutaj niemile widziany.<\/p>\n\n\n\n
W hostelu spotka\u0142em sympatycznego Wenezuelczyka Rohimana, czyli Roya i wspomnianego Bia\u0142orusin\u0105 Dimitra, czyli Dim\u0119 z obs\u0142ugi. W 8-osobowym pokoju byli\u015bmy we trzech, cho\u0107 nocuj\u0105cego z nami pierwsz\u0105 noc Bu\u0142gara nie widzia\u0142em nawet na oczy, gdy\u017c pono\u0107 zajrza\u0142 nad ranem jedynie po plecak i szybko si\u0119 ulotni\u0142. Za to z Royem i Dim\u0105 ogl\u0105dali\u015bmy na plazmowym ekranie w naszym pokoju pierwszy mecz Polak\u00f3w z Grekami. Otworzy\u0142em te\u017c m\u00f3j alkoholowy podarek z Polski i po strzelonym golu oraz obronionym karnym wypili\u015bmy za naszych, a Dima bardzo ucieszy\u0142 si\u0119, gdy go obdarowa\u0142em kieliszkiem z polskim or\u0142em, kt\u00f3rego potem strzeg\u0142 jak ognia. Wenezuelczyk po dw\u00f3ch stopkach wymi\u0119k\u0142 i poszed\u0142 spa\u0107, nawet nie obejrza\u0142 meczu Rosji z Czechami, a Dima z kolei nie m\u00f3g\u0142 wi\u0119cej, bo by\u0142 w pracy. Liczy\u0142em, \u017ce mo\u017ce z przyby\u0142ymi akurat do hostelu dwoma Czechami napijemy si\u0119 z napocz\u0119tej flaszki, ale \u017cal po szybkiej stracie 4 goli jakby ich zniech\u0119ci\u0142 do celebrowania wyniku na tzw. smutasa i zawin\u0119li si\u0119 do swojego pokoju jak krecik do norki. Trudno, zostanie na kolejne dni. Mo\u017ce kto\u015b jeszcze dojedzie. Dima poinformowa\u0142 mnie, \u017ce na pewno butelka si\u0119 nie zmarnuje, bo jutro przyje\u017cd\u017ca grupa Bia\u0142orusin\u00f3w, kt\u00f3rzy zapewne dadz\u0105 rad\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Nast\u0119pnego dnia Bia\u0142orusini, co prawda, dojechali, ale zakwaterowali si\u0119 po drugiej stronie hostelu i nie mieli\u015bmy okazji si\u0119 nawet pozna\u0107, ale za to przybyli do mojego pokoju trzej Gruzini i trzej Rosjanie. Z Gruzinami od razu jako\u015b szybko nawi\u0105za\u0142em przyjacielskie kontakty, chyba nie tylko dzi\u0119ki postawieniu przez mnie polskiej w\u00f3dki. Natomiast Rosjanie, z kt\u00f3rymi jak do tej pory mia\u0142em r\u00f3wnie dobre do\u015bwiadczenia, tym razem zawiedli. Jak mniemam na przeszkodzie stan\u0105\u0142 brak sympatii do moich znajomych z Gruzji, za kt\u00f3r\u0105 chyba nie przepadaj\u0105. My natomiast zacie\u015bniali\u015bmy nasz\u0105 polsko-gruzi\u0144sk\u0105 przyja\u017a\u0144 w hostelowej kuchni. Co jaki\u015b czas zagl\u0105da\u0142 te\u017c do nas Dima, najpierw po to, by si\u0119 z nami napi\u0107, potem, by nas ucisza\u0107. Na koniec dosta\u0142em zaproszenie do Gruzji na ochot\u0119 i riba\u0142k\u0119, czyli polowania i w\u0119dkowanie i powa\u017cnie my\u015bl\u0119, \u017ceby si\u0119 tam nied\u0142ugo wybra\u0107. P\u00f3ki co, jednak przede mn\u0105 by\u0142o poznawanie Bia\u0142orusi. Najpierw stolica.<\/p>\n\n\n\n
Mi\u0144sk to europejskie miasto. Wida\u0107 tu kilka nowych i planowanych inwestycji, gdzieniegdzie \u015bwiadcz\u0105 o tym liczne d\u017awigi czy wizualizacje, na przyk\u0142ad nowej dzielnicy mieszkaniowo-handlowej Amadeus czy oddany niedawno nowoczesny dworzec kolejowy, na przeciwko kt\u00f3rego znajduje si\u0119 tzw. brama do miasta, pi\u0119knie o\u015bwietlona noc\u0105. Niestety iluminacja wi\u0119kszo\u015bci budynk\u00f3w jak si\u0119 przekona\u0142em, trwa jedynie oko\u0142o godziny. W czerwcu mrok zapada oko\u0142o dziesi\u0105tej wieczorem, a ju\u017c po jedenastej wy\u0142\u0105czane jest o\u015bwietlenie, zapewne ze wzgl\u0119du na oszcz\u0119dno\u015bci energii.<\/p>\n\n\n\n
Ustawiaj\u0105c si\u0119 ze statywem fotograficznym na przeciwko dworca kolejowego narazi\u0142em si\u0119 na pouczenie przez milicjanta, kt\u00f3ry twierdzi\u0142, \u017ce jest to bezwzgl\u0119dnie zakazane, bo to obiekt strategiczny. Przy ponownym z\u0142amaniu prawa mog\u0142em by\u0107 aresztowany. Wyda\u0142o mi si\u0119 to absurdalne, bo przecie\u017c setki satelit nie tylko szpiegowskich ma ju\u017c ka\u017cdy tego typu budynek na Bia\u0142orusi obfotografowany z ka\u017cdej strony, co mo\u017cna chocia\u017cby sprawdzi\u0107 na Google Earth, a prawdziwy agent w ludzkiej postaci chyba nie rozstawia\u0142by si\u0119 publicznie z tripodem tylko zrobi\u0142 zdj\u0119cie z ukrycia lub jakim\u015b aparacikiem w oprawce okular\u00f3w czy jako\u015b tak.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie na ulicach Mi\u0144ska wida\u0107 du\u017co milicjant\u00f3w na s\u0142u\u017cbie chodz\u0105cych tr\u00f3jkami, jak te\u017c \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy gdzie\u015b wci\u0105\u017c si\u0119 przemieszczaj\u0105. Co ciekawe cz\u0119sto mo\u017cna te\u017c spotka\u0107 kilkunastoletnich zuch\u00f3w w wojskowych mundurach jakby wracaj\u0105cych z jakiej\u015b akademii lub maszeruj\u0105cych kadet\u00f3w. Czy ludzie dzi\u0119ki temu czuj\u0105 si\u0119 bezpieczniej, trudno mi powiedzie\u0107. Mi to nie przeszkadza\u0142o. Przez ca\u0142y pobyt nie czu\u0142em si\u0119 w \u017caden spos\u00f3b zagro\u017cony, ani ze strony ewentualnych bandyt\u00f3w, ani tym bardziej milicji.<\/p>\n\n\n\n
Zauwa\u017cy\u0142em par\u0119 razy jak milicjanci zatrzymuj\u0105 pijanych lub w\u0142\u00f3cz\u0119g\u00f3w, zw\u0142aszcza w okolicach dworca kolejowego albo legitymuj\u0105 okazjonalnych sprzedawc\u00f3w w tunelach metra. Jednocze\u015bnie od razu zauwa\u017ca si\u0119 te\u017c czysto\u015b\u0107 na ulicach, kt\u00f3r\u0105 miasto zawdzi\u0119cza sta\u0142ym pracom porz\u0105dkowym o ka\u017cdej porze. Widzia\u0142em jak o pierwszej w nocy, w samo po\u0142udnie, rankiem czy pod wiecz\u00f3r zamiatano chodniki i zbierano pety z trawnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Swoj\u0105 drog\u0105 to w Mi\u0144sku nie trudno jest si\u0119 wprowadzi\u0107 w stan upojenia alkoholowego, bo piwo mo\u017cna kupi\u0107 w ka\u017cdym kiosku na przystankach autobusowych czy stacjach metra oraz budkach w mie\u015bcie. Mo\u017cna te\u017c pi\u0107 w miejscach publicznych, ale z umiarem, bo za w\u0142\u00f3czenie si\u0119 po pijanemu mo\u017cna trafi\u0107 na izb\u0119 wytrze\u017awie\u0144. Piwo w budkach jest jednak dro\u017csze o tego w sklepach i kosztuje 12-15 tysi\u0119cy rubli. W parku dzieci\u0119cym jad\u0142em do takiego piwa chyba najdro\u017cszego szasz\u0142yka w \u017cyciu, bo za 400 g zap\u0142aci\u0142em 122 tysi\u0105ce rubli, czyli jakie\u015b 50 z\u0142. Najlepsze piwo to Aliwarna i Lidskoje. Polecam tak\u017ce popularny tutaj kwas, tak\u017ce z beczek stoj\u0105cych gdzieniegdzie przy wej\u015bciach do metra.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli natomiast chodzi o jedzenie to oczywi\u015bcie czarny chleb, barszcz czerwony, bliny, piero\u017cki, czeriebuki i wszelkiego rodzaju podobne do nich przek\u0105ski w r\u00f3\u017cnych rodzajach ciasta i z rozmaitym nadzieniem. Niezwykle popularne jest tutaj przegryzanie pestek s\u0142onecznika, przez co s\u0142u\u017cby porz\u0105dkowe na ulicach maj\u0105 sporo roboty.<\/p>\n\n\n\n
Warto zajrze\u0107 na okaza\u0142y Plac Niezale\u017cno\u015bci, gdzie stoi fontanna z bocianami z br\u0105zu \u0142adnie o\u015bwietlona na zielono wieczorem. Przed siedzib\u0105 rz\u0105du stoi tutaj pomnik Lenina. Z Wo\u0142odi\u0105, jak tw\u00f3rc\u0119 rewolucji nazywaj\u0105 Rosjanie, mo\u017cna sobie zrobi\u0107 zdj\u0119cie, byleby tylko nie wchodzi\u0107 na marmurow\u0105 p\u0142yt\u0119, na kt\u00f3rej stoi postument, za co grozi upomnienie od stra\u017cnika domagaj\u0105cego si\u0119 nie tylko przestrzegania niepisanego acz oczywistego zakazu, ale tak\u017ce skasowania wykonanej fotki, czego by\u0142em \u015bwiadkiem jednego dnia.<\/p>\n\n\n\n
W sobotni wiecz\u00f3r spotka\u0142em na tym placu grupk\u0119 tancerzy break-dance weso\u0142o podryguj\u0105cych na wprost budynk\u00f3w rz\u0105dowych. Inna grupa m\u0142odzie\u017cy skaka\u0142a na skyrunnerach, czego nie widzia\u0142em jeszcze nawet w Polsce. Ma\u0142e dzieci za to rado\u015bnie bawi\u0142y si\u0119 w fontannie. Na placu nie by\u0142o \u017cadnych milicjant\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce ca\u0142y teren jest monitorowany przez kamery, ale i tak ten obrazek zdaje si\u0119 \u015bwiadczy\u0107, \u017ce sporo, zw\u0142aszcza m\u0142odych ludzi, \u017cyje tutaj ca\u0142kiem normalnie. W g\u0142\u0119bi placu stoi budynek Uniwersytetu, jedyny obiekt w stolicy przypominaj\u0105cy stalinowskie pa\u0142ace. By\u0107 mo\u017ce z tego wzgl\u0119du jest to te\u017c ulubione miejsce student\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Co wa\u017cne, przy tym placu stoi jeden z bardziej znanych mi\u0144skich zabytk\u00f3w czyli czerwony ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki \u015bw.\u015bw. Szymona i Heleny. Przy wej\u015bciu jest tablica z imionami \u015bwi\u0119tych patron\u00f3w, z prawej strony po polsku, a z lewej po bia\u0142orusku. Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a jest dobrze utrzymane i odbywaj\u0105 si\u0119 tu regularne nabo\u017ce\u0144stwa. W innych miejscowo\u015bciach w jakich by\u0142em, wida\u0107 co prawda, \u017ce ko\u015bcio\u0142y nie s\u0105 w najlepszym stanie, ale s\u0105 odnawiane przez darczy\u0144c\u00f3w, a taki na przyk\u0142ad ko\u015bci\u00f3\u0142 polski w Mirze, z przepi\u0119knymi malowid\u0142ami jest atrakcj\u0105 turystyczn\u0105 tak\u017ce dla licznych grup Rosjan i Bia\u0142orusin\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Za czerwonym ko\u015bcio\u0142em za betonowymi murami z drutem kolczastym stoi trudno zauwa\u017calny ma\u0142y pa\u0142ac Piszcza\u0142owski, gdzie mie\u015bci si\u0119 obecnie wi\u0119zienie, kt\u00f3rego oczywi\u015bcie nie mo\u017cna zwiedza\u0107, chyba, \u017ce si\u0119 tam trafi jako aresztant. O to mo\u017ce zadba\u0107 chocia\u017cby os\u0142awiona KGB, kt\u00f3rej budynki mo\u017cna zobaczy\u0107 id\u0105c w g\u00f3r\u0119 ulic\u0105 Niezale\u017cno\u015bci. Po prawej stronie wida\u0107 pomnik Dzier\u017cy\u0144skiego, kt\u00f3ry stoi na przeciwko siedziby bia\u0142oruskiej s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa, na skwerze prowadz\u0105cym prostopadle do stadionu Dynama Mi\u0144sk.<\/p>\n\n\n\n
Spaceruj\u0105c dalej ulic\u0105 Niezale\u017cno\u015bci dochodzi si\u0119 do Pa\u0142acu Republiki z jednej strony, a z drugiej do Pa\u0142acu Oficer\u00f3w, przy kt\u00f3rym stoi na postumencie czo\u0142g, jako pomnik pami\u0119ci o Wojnie Ojczy\u017anianej 1941-45. W pobliskim skwerze Aleksandrowskim znajduje si\u0119 XIX wieczna figura ch\u0142opca z \u0142ab\u0119dziem.<\/p>\n\n\n\n
Dochodz\u0105c do rzeki Swis\u0142oczy, po prawej otwiera si\u0119 przed nami Centralny Park Dzieci\u0119cy, gdzie znajduje si\u0119 wielkie ko\u0142o m\u0142y\u0144skie, z kt\u00f3rego mo\u017cna podziwia\u0107 widok na miasto. Po lewej stronie mie\u015bci si\u0119 natomiast Park Janki Kupa\u0142y, powszechnie tu powa\u017canego wieszcza bia\u0142oruskiego.<\/p>\n\n\n\n
Po kilkuset metrach ulica Niezale\u017cno\u015bci dochodzi do Placu Zwyci\u0119stwa (Pobiedy) z postumentem w kszta\u0142cie szpicy z sowieck\u0105 gwiazd\u0105 na szczycie, przed kt\u00f3r\u0105 pali si\u0119 wieczny ogie\u0144. Co ciekawe w podziemnym przej\u015bciu, dok\u0142adnie pod pomnikiem te\u017c ustawiono p\u0142on\u0105cy memoria\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli udamy si\u0119 dalej na p\u00f3\u0142nocny-wsch\u00f3d ulic\u0105 Niezale\u017cno\u015bci mo\u017cemy zobaczy\u0107 Akademi\u0119 Nauk, ogr\u00f3d botaniczny, a za Moskiewskim Dworcem Autobusowym przed stacj\u0105 metra Wostok wybudowano pono\u0107 najbrzydszy nowoczesny budynek w Europie, czyli Bibliotek\u0119 Narodow\u0105. Tam te\u017c obecnie budowana jest najnowocze\u015bniejsza dzielnica mieszkaniowo-handlowa Mi\u0144ska pod nazw\u0105 Amadeus. Jej wizualizacje na ogrodzeniach placu budowy robi\u0105 wra\u017cenie i dzia\u0142aj\u0105 na wyobra\u017ani\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w, przekazuj\u0105c im jednocze\u015bnie sygna\u0142, \u017ce w stolicy – a co za tym idzie w pa\u0144stwie – dobrze si\u0119 dzieje.<\/p>\n\n\n\n
Odbijaj\u0105c z kolei przy Swis\u0142oczy w lewo dojdziemy do okaza\u0142ego gmachu Teatru Narodowego, w kt\u00f3rym mie\u015bci si\u0119 tak\u017ce opera. St\u0105d blisko jest do Troickiego Wybrze\u017ca z kilkoma starymi domami nad rzek\u0105 oraz popularn\u0105 wysp\u0105 \u0142ez, na kt\u00f3rej znajduje si\u0119 martyrologiczny pomnik oraz figura anio\u0142a. Mo\u017cna tam pop\u0142ywa\u0107 \u0142\u00f3dk\u0105 i rowerami wodnymi. Po drugiej stronie rzeki wida\u0107 Pa\u0142ac Sportu, a jeszcze dalej mie\u015bci si\u0119 Dom Moskwy.<\/p>\n\n\n\n
Wracaj\u0105c stamt\u0105d do ulicy Niezale\u017cno\u015bci warto przespacerowa\u0107 si\u0119 do katedry \u015bw. Ducha w pobli\u017cu stacji metra Nemiga, a dalej do bia\u0142ego ratusza, pod kt\u00f3rym stoi karoca z br\u0105zu zaprz\u0119gni\u0119ta w par\u0119 koni. Odbijaj\u0105c tam do ulicy Hradski Wa\u0142 mo\u017cna na pobliskim skwerze zobaczy\u0107 pomnik Mickiewicza, autorstwa mieszkaj\u0105cego na Bia\u0142orusi polskiego rze\u017abiarza Andrzeja Zaspickiego. Ten wa\u017cny dla nas pomnik powsta\u0142 dzi\u0119ki wieloletnim staraniom bia\u0142oruskiej Polonii i przy wsparciu finansowym polskiego ministerstwa kultury. Co mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107 kontrowersyjne obecnie, zamiast jak za sowieckich czas\u00f3w przemilcza\u0107 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 tego poety, zacz\u0119to si\u0119 z nim na Bia\u0142orusi oswaja\u0107. Uznawany jest tutaj za bia\u0142oruskiego tw\u00f3rc\u0119 mieszkaj\u0105cego w Rosji pisz\u0105cego po polsku o Litwie. Swego czasu Rosjanie tak\u017ce uwa\u017cali Mickiewicza za ichniego, bo w czasach, gdy tworzy\u0142 ani Litwy ani Polski nie by\u0142o na mapie \u015bwiata. To, \u017ce Litwini traktuj\u0105 go za rodaka, to ju\u017c inna bajka.<\/p>\n\n\n\n
Swoj\u0105 drog\u0105 Bia\u0142orusini uwa\u017caj\u0105 si\u0119 za spadkobierc\u00f3w Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego, niekt\u00f3rzy nawet i Rusi Kijowskiej. Dla dwudziestoletniego, nowego, postsowieckiego, ale niezale\u017cnego pa\u0144stwa pojawi\u0142a si\u0119 potrzeba znalezienia historycznego fundamentu do utrwalania silnej w\u0142adzy, opartej na tradycji i dawnych korzeniach. Troch\u0119 mi to przypomina ambicje Macedonii i jej pr\u00f3by zaw\u0142aszczania mitu Aleksandra Wielkiego, kt\u00f3ry z tym s\u0142owia\u0144skim narodem nie mia\u0142 przecie\u017c nic wsp\u00f3lnego.<\/p>\n\n\n\n
Brakuje tu jednak jakiej\u015b konsekwencji. Na r\u00f3wni piel\u0119gnuje si\u0119 tu s\u0142owia\u0144skie tradycje, takie jak popularna zw\u0142aszcza na wsiach kupalnocka, jednocze\u015bnie wielbi\u0105c sowieckie symbole, co wida\u0107 chocia\u017cby na ulicznych banerach, stacjach metra, placach i budynkach rz\u0105dowych. Ju\u017c teraz w\u0142adza ma pot\u0119\u017cny, propagandowy or\u0119\u017c w r\u0119ku, jakim jest organizacja mistrzostw \u015bwiata w hokeju w 2014 roku, co ma \u015bwiadczy\u0107 bezwzgl\u0119dnie o dostatku i wiarygodno\u015bci kraju.<\/p>\n\n\n\n
Znamienne jest to, \u017ce efekty tej sowieckiej polityki nadal wida\u0107, tak\u017ce u m\u0142odzie\u017cy. M\u0142oda Bia\u0142orusinka Tania, zmienniczka Dimy w naszym hostelu zapytana przeze mnie o to, czy nie wie gdzie znajduje si\u0119 w Mi\u0144sku pomnik Mickiewicza, jak si\u0119 okaza\u0142o w og\u00f3le o nim nie s\u0142ysza\u0142a. No c\u00f3\u017c, mo\u017cna spyta\u0107, kt\u00f3\u017c z Polak\u00f3w s\u0142ysza\u0142 o Janki Kupale czy Jakubie Ko\u0142asie (z domu Mickiewicz), s\u0142awnych bia\u0142oruskich wieszczach?<\/p>\n\n\n\n
Z mi\u0144skich ciekawostek warto tutaj przytoczy\u0107 fakt postawienia pomnika Janki Kupa\u0142y, nazwania jego imieniem parku i znajduj\u0105cego si\u0119 tam muzeum przy istniej\u0105cej wcze\u015bniej ulicy Kupa\u0142y, kt\u00f3rej nazwa pochodzi od poga\u0144skiego b\u00f3stwa, a nie od nazwiska tego pisarza jak si\u0119 niekt\u00f3rym mo\u017ce obecnie wydawa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Kolejnego dnia postanowi\u0142em ruszy\u0107 za miasto i przy\u0142\u0105czy\u0142em si\u0119 do zorganizowanej wycieczki przez biuro podr\u00f3\u017cy Dortur z siedzib\u0105 na dworcu kolejowym, by zobaczy\u0107 dawne polskie zamki Radziwi\u0142\u0142\u00f3w w Mirze i Nie\u015bwie\u017cu, b\u0119d\u0105ce na li\u015bcie UNESCO. O takiej formie turystycznego poznawania tych zabytkowych budowli obronnych zdecydowa\u0142o kilka fakt\u00f3w, a mianowicie ma\u0142a ilo\u015b\u0107 po\u0142\u0105cze\u0144 autobusowych w tych kierunkach z Mi\u0144ska, przyst\u0119pna cena nieznacznie wy\u017csza od \u0142\u0105cznej ceny bilet\u00f3w autobusowych, jakie przysz\u0142oby mi zap\u0142aci\u0107, szybszy czas objazdu oraz ciekawo\u015b\u0107 poznania nowych ludzi, uczestnik\u00f3w wycieczki, a tak\u017ce ich reakcji i podej\u015bcia do polskiej historii. Jak si\u0119 okaza\u0142o by\u0142a to dobra decyzja.<\/p>\n\n\n\n
Na wycieczce by\u0142em jedynym Polakiem, a pozosta\u0142ymi uczestnikami byli Rosjanie i Bia\u0142orusini. Przewodniczka opowiada\u0142a podczas jazdy po rosyjsku histori\u0119 tych ziem i co wa\u017cne nie da\u0142o si\u0119 w tych opowie\u015bciach wyczu\u0107 \u017cadnej propagandy. Nie wiem czy to ze wzgl\u0119du na mnie, czy te\u017c ze zwyk\u0142ego obiektywizmu opowiedzia\u0142a te\u017c o tym, \u017ce II Wojna \u015awiatowa rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 de facto w 1939 roku z chwil\u0105 napa\u015bci Niemiec hitlerowskich na Polsk\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a skazana na kl\u0119sk\u0119, zw\u0142aszcza po wkroczeniu armii sowieckiej 17 wrze\u015bnia. Wyra\u017anie te\u017c s\u0142ysza\u0142em jak pani przewodniczka stwierdzi\u0142a, \u017ce potem nast\u0105pi\u0142 nowy rozbi\u00f3r Polski na mocy porozumienia Ribbentrop-Mo\u0142otow i z tego wzgl\u0119du ziemie bia\u0142oruskie tak\u017ce zosta\u0142y podzielone. Jako\u015b tak czu\u0142em, \u017ce powinienem jej podzi\u0119kowa\u0107 za m\u00f3wienie prawdy, co te\u017c uczyni\u0142em. Ona obdarowa\u0142a mnie za to kilkoma folderami, niestety tylko jeden z nich, o uzdrowiskach by\u0142 po polsku.<\/p>\n\n\n\n
Zamek rodu Radziwi\u0142\u0142\u00f3w w Mirze wygl\u0105da dostojnie, zw\u0142aszcza od strony wody. Jego odnowione wn\u0119trza te\u017c przyci\u0105gaj\u0105 wielu turyst\u00f3w. W piwnicach mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 beczki z winem i spi\u017carnie, w salach mieszkalnych du\u017ce wra\u017cenie robi\u0105 bogato zdobione drewniane sufity, w basztach i niekt\u00f3rych pokojach przygotowano ekspozycje militarne, w tym tak\u017ce polskie husarskie zbroje i mapy \u00f3wczesnej Rzeczypospolitej. Swoj\u0105 drog\u0105 to chyba poza Nie\u015bwie\u017cem jest to jedyny tak dobrze zachowany i tak okaza\u0142y zamek na terenie ca\u0142ej Bia\u0142orusi. W przyzamkowej kaplicy znajduj\u0105 si\u0119 nagrobki pan\u00f3w zamku, a dalej w miasteczku w katakumbach katolickiego ko\u015bcio\u0142a stoj\u0105cego na wprost niebieskawej cerkwi, tak\u017ce trumienki przedwcze\u015bnie zmar\u0142ych, magnackich dzieci.<\/p>\n\n\n\n
W przyko\u015bcielnej karczmie zjedli\u015bmy obiad, a mianowicie barszcz czerwony i na drugie danie garniec zapiekanych kartofli z mi\u0119sem i kapust\u0105. Syci udali\u015bmy si\u0119 do Nie\u015bwie\u017ca, kt\u00f3ry nadal do\u015b\u0107 cz\u0119sto por\u00f3wnuje si\u0119 do francuskiego Wersalu, co zdecydowanie jest przesadzone. Powiedzenie w Nie\u015bwie\u017cu jak w Pary\u017cu nie wzi\u0119\u0142o si\u0119 jednak z nik\u0105d. Ca\u0142y zamek zosta\u0142 niedawno odrestaurowany, g\u0142\u00f3wnie z pa\u0144stwowych pieni\u0119dzy i cz\u0119\u015bciowo ze \u015brodk\u00f3w UNESCO. Dzisiaj po przekroczeniu fosy i zamkowej bramy oraz wej\u015bciu na dziedziniec mamy wra\u017cenie, \u017ce to pa\u0142ac, a nie zamek. Bogato zdobione i ciekawe architektonicznie elewacje, jak\u017ce odmienne od mirskich, dobitnie \u015bwiadcz\u0105 o kunszcie w\u0142oskich mistrz\u00f3w renesansu.<\/p>\n\n\n\n
Zamkowe wn\u0119trza pokazuj\u0105 te\u017c zachodni szyk. Sale z okaza\u0142ymi \u017cyrandolami i \u015bwiecznikami, na \u015bcianach obrazy \u015bwiatowych mistrz\u00f3w, l\u015bni\u0105ce pod\u0142ogi. To wszystko pokazuje bogactwo zacnego rodu Radziwi\u0142\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy tu osiedli i dali Polsce 30 senator\u00f3w oraz znanych rycerzy. Mnie rozbawi\u0142y przydomki kolejnych pan\u00f3w zamku jak na przyk\u0142ad Sierotka czy Panie Kochanku. Jak dla dostojnych magnat\u00f3w to przezwiska raczej z dzieci\u0119cej bawialni ni\u017c salon\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Ca\u0142y zamek otoczony jest starym, du\u017cym parkiem ze stawami, sadzawkami, mostkami, figur\u0105 syreny, pomnikiem psa czy kamieniem z polsk\u0105 dedykacj\u0105, podobno spe\u0142niaj\u0105cym \u017cyczenia. Obecnie powstaje te\u017c tam aleja s\u0142aw z popiersiami znanych postaci z historii Bia\u0142orusi. Ciekawe czy znajd\u0105 si\u0119 tam jakie\u015b polskie nazwiska? Tu\u017c ko\u0142o zamku natomiast znajduje si\u0119 pomnik chwa\u0142y radzieckiego \u017co\u0142nierza.<\/p>\n\n\n\n
W mie\u015bcie koniecznie trzeba zwiedzi\u0107 zabytkowy ratusz z portretami Stefana Batorego i Barbary Radziwi\u0142\u0142\u00f3wny oraz ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki pw. Bo\u017cego Cia\u0142a zaprojektowany przez tego samego w\u0142oskiego mistrza, kt\u00f3ry pracowa\u0142 przy pa\u0142acu. To pierwszy barokowy ko\u015bci\u00f3\u0142 w Polsce. Jego bogato malowane wn\u0119trza ko\u015bcio\u0142a zachwycaj\u0105 i pokazuj\u0105 tym samym, \u017ce warto dba\u0107 o polskie zabytki, gdy\u017c przyci\u0105gaj\u0105 one turyst\u00f3w z ca\u0142ej Bia\u0142orusi i zagranicy.<\/p>\n\n\n\n
W podziemiach ko\u015bcio\u0142a spoczywaj\u0105 zw\u0142oki 102 Radziwi\u0142\u0142\u00f3w. Ciekawostk\u0105 jest fakt, \u017ce fundator ko\u015bcio\u0142a Miko\u0142aj Krzysztof Radziwi\u0142\u0142 (Sierotka), znany z licznych podr\u00f3\u017cy po \u015bwiecie, gdy przebywa\u0142 w Egipcie pozna\u0142 tajemnic\u0119 balsamowania zw\u0142ok. Dlatego zapewne po \u015bmierci Lenina kilka trumien w Nie\u015bwie\u017cu uleg\u0142o dewastacji podczas pr\u00f3b odkrycia tajemnic mumifikacji przez sowieckich naukowc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Pani z obs\u0142ugi ko\u015bcio\u0142a na wie\u015b\u0107, \u017ce jestem Polakiem zaoferowa\u0142a mi do sprzeda\u017cy folderek o Nie\u015bwie\u017cu w polskiej wersji j\u0119zykowej prosz\u0105c o zap\u0142at\u0119 w z\u0142ot\u00f3wkach, kt\u00f3re \u2013 jak mnie poinformowa\u0142a – s\u0105 potrzebne proboszczowi podczas wyjazd\u00f3w do Polski w\u0142a\u015bnie. Po otrzymaniu 10 z\u0142 za informator i podobnej kwoty na ofiar\u0119 na rzecz odbudowy ko\u015bcio\u0142a pozwoli\u0142a mi zrobi\u0107 jedno zdj\u0119cie wn\u0119trz, pomimo oficjalnego zakazu. Przy ko\u015bciele stoi murowana z czerwonej ceg\u0142y wysoka dzwonnica.<\/p>\n\n\n\n
Wycieczk\u0119 musz\u0119 uzna\u0107 za udan\u0105 i poleci\u0142em j\u0105 Royowi, kt\u00f3ry pojecha\u0142 tam kolejnego dnia mimo kompletnej nieznajomo\u015bci j\u0119zyka rosyjskiego. Samotny, czarnosk\u00f3ry Wenezuelczyk pr\u00f3buj\u0105cy porozumiewa\u0107 si\u0119 po angielsku musia\u0142 budzi\u0107 jeszcze wi\u0119ksze zdziwienie ni\u017c ja dzie\u0144 wcze\u015bniej jako jedyny Polak w grupie Rosjan.<\/p>\n\n\n\n
Jako patriota koniecznie chcia\u0142em jeszcze odwiedzi\u0107 Grodzie\u0144szczyzn\u0119, rodzinne ziemie Mickiewicza, Orzeszkowej i wielu innych znamienitych Polak\u00f3w. Niestety do Grodna z Mi\u0144ska jest ze 300 kilometr\u00f3w, a autokarem jedzie si\u0119 jakie\u015b 5 godzin w jedn\u0105 stron\u0119. Jednak co to dla mnie. Wybra\u0142em si\u0119 wi\u0119c w podr\u00f3\u017c autobusem pod polsk\u0105 granic\u0119, cho\u0107 na Bia\u0142oru\u015b dotar\u0142em samolotem. Na dodatek postanowi\u0142em jeszcze zahaczy\u0107 o Nowogr\u00f3dek przez co ca\u0142a jazda terkoc\u0105cym i dusznym MAZem do Grodna i z powrotem zaj\u0119\u0142a mi 12,5 godziny. Tego dnia mia\u0142em 2 godziny na zwiedzenie Nowogr\u00f3dka i tyle samo na spacer po Grodnie. Wystarczy\u0142o. Po ca\u0142odniowej wycieczce na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 o 1 w nocy by\u0142em zn\u00f3w w Mi\u0144sku.<\/p>\n\n\n\n
W Nowogr\u00f3dku pokr\u0119ci\u0142em si\u0119 troch\u0119 wok\u00f3\u0142 domu Mickiewicza, w kt\u00f3rym obecnie mie\u015bci si\u0119 muzeum, zamkni\u0119te akurat w poniedzia\u0142ek. Obejrza\u0142em ruiny zamku, sk\u0105d mo\u017cna tak\u017ce zerkn\u0105\u0107 na kopiec usypany na cze\u015b\u0107 poety. Na rynku wst\u0105pi\u0142em na \u015bniadanie do baru Rzym, gdzie przygrywa\u0142a nam szafa graj\u0105ca. Jako\u015b tak tutaj przypomnia\u0142a mi si\u0119 opowie\u015b\u0107 o mistrzu Twardowskim, kt\u00f3rego czarci mieli porwa\u0107 do piek\u0142a w Rzymie w\u0142a\u015bnie, gdzie si\u0119 \u00f3w jegomo\u015b\u0107 nie wybiera\u0142. Dlatego diab\u0142y zbudowa\u0142y karczm\u0119 o takiej nazwie, do kt\u00f3rej podst\u0119pnie zwabi\u0142y alchemika przez co musia\u0142 si\u0119 ratowa\u0107 ucieczk\u0105 przed piek\u0142em na ksi\u0119\u017cyc.<\/p>\n\n\n\n
Przy rynku stoi oczywi\u015bcie popiersie Lenina, jak w ka\u017cdym chyba mie\u015bcie na Bia\u0142orusi, a par\u0119set metr\u00f3w dalej znajduje si\u0119 pomnik Mickiewicza. W miasteczku mo\u017cna znale\u017a\u0107 liczne tutaj drewniane, kolorowe domy. Najciekawsze z nich trzy jednakowe posiadaj\u0105ce elewacje w ro\u017cnych kolorach stoj\u0105 obok siebie przy placu dworca autobusowego.<\/p>\n\n\n\n
Natomiast samo Grodno troch\u0119 mnie rozczarowa\u0142o, mo\u017ce ze wzgl\u0119du na d\u017cd\u017cyst\u0105 pogod\u0119, a mo\u017ce przez zm\u0119czenie d\u0142ug\u0105 jazd\u0105 autobusem z popsutymi amortyzatorami. Z dworca autobusowego dotar\u0142em na g\u0142\u00f3wny plac zwany Sowieckim, przy kt\u00f3rym stoi ratusz i ko\u015bci\u00f3\u0142 jezuit\u00f3w oraz tzw. bator\u00f3wka, gdzie pono\u0107 zmar\u0142 Stefan Batory. Dalej uda\u0142em si\u0119 nad Niemen, mijaj\u0105c po prawej stronie teatr dramatyczny, a po lewej stoj\u0105cy czo\u0142g z luf\u0105 wycelowan\u0105 w inny ko\u015bci\u00f3\u0142 znajduj\u0105cy si\u0119 na g\u00f3rce. Z mostu podziwia\u0142em widok na wzg\u00f3rze zamkowe, u podn\u00f3\u017ca kt\u00f3rego sta\u0142y obskurne budynki, mi\u0119dzy innymi starego browaru. Na wzniesieniu znajduje si\u0119 bury Stary Zamek i szary Nowy Zamek, w kt\u00f3rym mie\u015bci si\u0119 muzeum. W pobli\u017cu zamk\u00f3w mo\u017cna zobaczy\u0107 charakterystyczn\u0105 wie\u017c\u0119 stra\u017cack\u0105, a nieco dalej remontowan\u0105 obecnie star\u0105 synagog\u0119. Nieopodal stoi tak\u017ce cerkiew prawos\u0142awna z gwiezdn\u0105 kopu\u0142\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Id\u0105c drog\u0105 powrotn\u0105 w kierunku dworca autobusowego, warto przej\u015b\u0107 si\u0119 brukowan\u0105 ulic\u0105 Sowieck\u0105, dochodz\u0105c do placu z pomnikiem Lenina oczywi\u015bcie. Niedaleko st\u0105d znajduje si\u0119 pomnik i dom Elizy Orzeszkowej, autorki Nad Niemnem<\/em>. Na przeciwko domu-muzeum Elizy Orzeszki, jak j\u0105 nazywaj\u0105 Bia\u0142orusini, znajduje si\u0119 ma\u0142y park, dom owity zielonym bluszczem, a w pobli\u017cu stoi du\u017ca r\u00f3\u017cowo-bia\u0142a cerkiew.<\/p>\n\n\n\n Przed wej\u015bciem do powrotnego autobusu do Mi\u0144ska kupi\u0142em sobie kwas, bu\u0142ki i kie\u0142bas\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a t\u0142usta i twarda, a na dodatek droga, bo kosztowa\u0142a jakie\u015b 45 z\u0142 za kilogram. Z racji, \u017ce tras\u0119 ju\u017c pozna\u0142em, by\u0142em zm\u0119czony i robi\u0142o si\u0119 ju\u017c p\u00f3\u017ano wi\u0119kszo\u015b\u0107 trasy przedrzema\u0142em. Gdy dotar\u0142em po pierwszej w nocy do hostelu wszyscy ju\u017c spali. Rankiem okaza\u0142o si\u0119, \u017ce do\u0142\u0105czy\u0142a do nas m\u0142oda para z Rosji, z kt\u00f3r\u0105 troch\u0119 pogaw\u0119dzi\u0142em, ale musia\u0142em szykowa\u0107 si\u0119 do wyjazdu, wi\u0119c da\u0142em im kilka wskaz\u00f3wek co i gdzie warto zobaczy\u0107 i wyruszy\u0142em na lotnisko.<\/p>\n\n\n\n Na terminalu lotniczym i w samolocie by\u0142o mn\u00f3stwo kibic\u00f3w rosyjskiej dru\u017cyny zmierzaj\u0105cych do Warszawy na mecz Sbornej z Polsk\u0105. Trudno mi by\u0142o pozna\u0107 czy to Bia\u0142orusini czy Rosjanie. S\u0142ysza\u0142em jak si\u0119 umawiali, \u017ce jad\u0105 obi\u0107 mordy Polakom, co mnie troch\u0119 zirytowa\u0142o, ale nie chcia\u0142em wszczyna\u0107 awantur, wi\u0119c jako\u015b to prze\u0142kn\u0105\u0142em. Wieczorem by\u0142em ju\u017c w domu i uda\u0142o mi si\u0119 obejrze\u0107 mecz. Pad\u0142 remis, ale na ulicach by\u0142y rozr\u00f3by i aresztowano ponad 200 kiboli, Polak\u00f3w i Rosjan. Kilka dni p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o si\u0119, \u017ce obie dru\u017cyny odpad\u0142y z turnieju, mimo \u017ce by\u0142y faworytami, jakby za kar\u0119 za te chuliga\u0144skie wybryki. Wot taka ironia, a mo\u017ce sprawiedliwo\u015b\u0107 losu. W domu da\u0142em c\u00f3rce reszt\u0119 rubli z portfela. Ucieszy\u0142a si\u0119, gdy zobaczy\u0142a banknot na 5 tysi\u0119cy, twierdz\u0105c, \u017ce po raz pierwszy w \u017cyciu ma tak\u0105 kwot\u0119 w r\u0119ce. Gdy jednak sprawdzi\u0142a ile to jest warte na z\u0142ot\u00f3wki, mina jej zrzed\u0142a. W\u0142a\u015bnie zbiera pieni\u0105dze na jak\u0105\u015b japo\u0144sk\u0105 lalk\u0119, kt\u00f3ra w przeliczeniu jest warta 400 z\u0142otych. Ma ju\u017c prawie ca\u0142o\u015b\u0107. Ona te\u017c mog\u0142aby by\u0107 dzi\u0119ki takiej kwocie milionerem, przynajmniej na Bia\u0142orusi.<\/p>\n\n\n\n Nasz s\u0105siad zza Buga, obecna Bia\u0142oru\u015b, tereny ojczy\u017aniane Radziwi\u0142\u0142\u00f3w, Mickiewicza, Orzeszkowej, Czes\u0142awa Niemena i wielu innych znanych postaci, z pewno\u015bci\u0105 nie nale\u017cy do popularnych turystycznych destynacji. To ziemia nieznana, koniec Europy, czy postrzegana stereotypowo i medialnie paszcza lwa, zw\u0142aszcza dla Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy w wi\u0119kszo\u015bci nie popieraj\u0105 niedemokratycznych rz\u0105d\u00f3w \u0141ukaszenki. <\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":0,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"pgc_sgb_lightbox_settings":"","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false,"_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[56,11],"tags":[1014,1015,1033,1030,1021,1029,1022,1028,1020,1023,1017,1024,1025,1031,1026,1016,1027,1032,166,190,1018,1019],"class_list":["post-3050","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bialorus","category-europa","tag-bialorus","tag-bug","tag-dom-elizy-orzeszkowej","tag-dom-mickiewicza","tag-dzielnica-amadeus","tag-grodno","tag-iluminacja","tag-kosciol","tag-lukaszenka","tag-milicja","tag-minsk","tag-mir","tag-nieswiez","tag-nowogrodek","tag-panie-kochanku","tag-radziwill","tag-sierotka","tag-stefan-batory","tag-unesco","tag-zamek","tag-zbir","tag-zwiazek-bialorusi-i-rosji"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"