Turcy okupuj\u0105 p\u00f3\u0142nocn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Cypru, a stolica kraju Nikozja jest podzielona jak niegdy\u015b Berlin. Jad\u0119 tam jednak autobusem, by si\u0119 przekona\u0107, jak wygl\u0105da tam sytuacja na miejscu.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
A je\u015bli o polityce mowa. Na ogrodzeniach wok\u00f3\u0142 modernizowanego portu w Limassolu w na po\u0142udniu Cypru zauwa\u017cy\u0142em plakaty nawo\u0142uj\u0105ce do bojkotu turystyki w Turcji, streszczaj\u0105ce si\u0119 do uproszczenia, \u017ce kto wykupuje wczasy w kraju Ataturka ten tym samym \u015bwiadomie wsp\u00f3\u0142finansuje prze\u015bladowania Kurd\u00f3w. Kolejnego dnia mia\u0142em si\u0119 zmierzy\u0107 twarz\u0105 w twarz z jeszcze wi\u0119kszymi problemami politycznymi na Cyprze.<\/p>\n\n\n\n
Rano wyruszy\u0142em autobusem do podzielonej Nikozji. Stolica Cypru znana jest po obu stronach linii demarkacyjnej, jako Lefkosja. Co wi\u0119cej, nale\u017cy zna\u0107 tak\u017ce tureckie nazwy miast Cypru P\u00f3\u0142nocnego, bo taka na przyk\u0142ad Kyrenia, to wed\u0142ug nich Girne. Pr\u00f3\u017cno wi\u0119c szuka\u0107 na przystankach busik\u00f3w z tabliczkami Nikosja \u2013 Kyrenia, ale mo\u017cna znale\u017a\u0107 Lefkosja \u2013 Girne.<\/p>\n\n\n\n
Nikozja le\u017cy od Larnaki nieca\u0142e 50 kilometr\u00f3w. Bilet w obie strony kosztuje 5 EU. Od razu po wysiadce kieruj\u0119 si\u0119 w kierunku Ledra Palace, gdzie jest przej\u015bcie graniczne do p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci miasta, kontrolowanej przez Turk\u00f3w. Na poznanie po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci miasta zostanie mi czas po powrocie z Kyrenii, gdzie zamierzam sp\u0119dzi\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 dnia. Cypryjski celnik tylko zerka na m\u00f3j polski paszport i pozwala mi i\u015b\u0107 dalej. Wok\u00f3\u0142 jego str\u00f3\u017c\u00f3wki rzucaj\u0105 si\u0119 w oczy propagandowe tablice ze zdj\u0119ciami ofiar tureckich represji. Tu\u017c obok wisz\u0105 banery ze wizerunkami cypryjskich bohater\u00f3w z czas\u00f3w walk o niepodleg\u0142o\u015b\u0107, w tym do\u015b\u0107 kontrowersyjnego Grivasa. Nie wiem czy to kogo\u015b przekona\u0142o do zawr\u00f3cenia z granicy, po kt\u00f3rej przekroczeniu kilkaset metr\u00f3w idzie si\u0119 stref\u0105 buforow\u0105 pod egid\u0105 ONZ, ale nie ma tu \u017cadnego posterunku, jedynie tablice o zakazie fotografowania i \u015bmiecenia. Turecki celnik wystawia mi bezp\u0142atn\u0105 wiz\u0119 na 90 dni pobytu na oddzielnej kartce i z u\u015bmiechem na ustach \u017cyczy mi\u0142ego dnia.<\/p>\n\n\n\n
Po tureckiej stronie, wbrew temu, co czyta\u0142em w przewodnikach, nie widz\u0119 \u017cadnej propagandy, jedynie flagi narodowe. Napotykam te\u017c kilka przecznic dalej pomnik pami\u0119tnego z Istambu\u0142u, wszechobecnego Ataturka. Wsiadam do busika jad\u0105cego do \u201eklejnotu p\u00f3\u0142nocnego Cypru\u201d, czyli Kyrenii, p\u0142ac\u0105c 4 EU w obie strony, cho\u0107 oficjaln\u0105 walut\u0105 jest tutaj jedynie turecka lira. Co ciekawe, bilet\u00f3w nie sprzedaje kierowca, a jedynie kontroler, co wsiada na kt\u00f3rym\u015b z kolejnych przystank\u00f3w po drodze. Po co zatem kontrola, skoro mo\u017cna u niego takowy bilet po prostu kupi\u0107? Z okien autokaru widz\u0119, na jednym ze wzg\u00f3rz olbrzymi\u0105 tureck\u0105 flag\u0119 u\u0142o\u017con\u0105 z bia\u0142ych kamieni, jednoznacznie informuj\u0105c\u0105 o tym gdzie jeste\u015bmy.<\/p>\n\n\n\n
Sama Kyrenia jest pi\u0119knie po\u0142o\u017cona mi\u0119dzy g\u00f3rami a morzem. Niestety miasto wygl\u0105da na zaniedbane. Istniej\u0105 tu, co prawda, liczne kasyna, hotele i par\u0119 restauracji, ale reszta infrastruktury pozostawia wiele do \u017cyczenia. Nawet znalezione przeze mnie w Internecie centrum nurkowe przy porcie jest zamkni\u0119te, cho\u0107 nadal widniej\u0105 jego reklamowe witryny, ale w \u015brodku przez brudne szyby wida\u0107 jedynie pustostan i \u015bmietnik. Nazbyt du\u017co miejsc i obiekt\u00f3w w takim stanie mo\u017cna tu znale\u017a\u0107. Og\u00f3lnie Kyrenia rozczarowuje. Zamek i port to niewiele jak na tak reklamowany kurort. Razi te\u017c brak pla\u017cy, kt\u00f3r\u0105 zast\u0119puj\u0105 hotelowe baseny lub sztuczne betonowe zatoczki. Pocieszam si\u0119 w jednej z restauracji, gdzie za 20 TL pa\u0142aszuj\u0119 omleta z serem haloumi popijaj\u0105c piwem Efes i ayranem, czyli tureckim kefirem. Widzia\u0142em na straganie widok\u00f3wk\u0119 z Karavas z pi\u0119knym wybrze\u017cem i \u017c\u00f3\u0142tym piaskiem, wi\u0119c mo\u017ce w tych mniejszych miejscowo\u015bciach na p\u00f3\u0142nocy Cypru mo\u017cna znale\u017a\u0107 folderowe widoczki. W ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie do samego Girne nie ma po co wraca\u0107, chyba tylko po to by zobaczy\u0107 zach\u00f3d s\u0142o\u0144ca nad morzem. To w\u0142a\u015bnie przewaga p\u00f3\u0142nocy wyspy nad po\u0142udniow\u0105, \u017ce na wybrze\u017cu mo\u017cna tu podziwia\u0107 wieczorem niezapomniane widoki, gdy s\u0142o\u0144ce wraz ze swym ca\u0142ym zachodz\u0105cym kolorytem k\u0142adzie si\u0119 na wodzie.<\/p>\n\n\n\n
Ruszam z powrotem do Nikozji. Gdy spaceruj\u0119 wieczorem po p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci miasta, zamiast jakich\u015b inwestycji widz\u0119 raczej rozk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 miejski organizm z niewielkim wysi\u0142kiem utrzymywany przy \u017cyciu. Flagi i pomniki Ataturka to chyba za ma\u0142o, by tu przyci\u0105gn\u0105\u0107 nowych osadnik\u00f3w z Turcji i zatrzyma\u0107 reszt\u0119 najbardziej zdeterminowanych mieszka\u0144c\u00f3w. Bez nich miasto samo wkr\u00f3tce zamieni si\u0119 w widmo. Z kolei w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci wida\u0107 d\u017awigi, co znaczy wyra\u017anie, \u017ce co\u015b si\u0119 buduje. Zacz\u0119to te\u017c modernizowa\u0107, oczywi\u015bcie z funduszy unijnych, pierwsze bastiony i tereny wok\u00f3\u0142 nich.<\/p>\n\n\n\n
Turcy nie dadz\u0105 w tym konflikcie zapewne za wygran\u0105, ale wida\u0107, \u017ce po 40 latach od podzia\u0142u kraju traktuj\u0105 terytorium P\u00f3\u0142nocnego Cypru jako teren okupowany w\u0142a\u015bnie, jak to na ka\u017cdym kroku mo\u017cna przeczyta\u0107 na Po\u0142udniu. Na \u015bcianach po\u0142udniowej Nikozji wci\u0105\u017c wida\u0107 has\u0142a \u201eEnosis\u201d idei przy\u0142\u0105czenia Cypru do Grecji, czy obrazki skrzy\u017cowanych karabin\u00f3w. Nie wiem czy czasem nie te w\u0142a\u015bnie dobitnie pokazywane przez po\u0142udniowc\u00f3w nastroje, a czasem wr\u0119cz przygraniczne prowokacje nie stoj\u0105 na przeszkodzie do porozumienia i zjednoczenia kraju, bo Turcy chyba wydaj\u0105 si\u0119 ju\u017c zm\u0119czeni tak\u0105 sytuacj\u0105 i by\u0107 mo\u017ce byliby sk\u0142onni do znalezienia jakiego\u015b kompromisu. P\u00f3ki co nic si\u0119 nie zmienia, a wyblak\u0142a flaga ONZ na Ledra Palace symbolicznie odzwierciedla obecn\u0105 sytuacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Chyba za du\u017co mi po g\u0142owie chodzi\u0142o tego dnia, a dodatkowo zapatrzy\u0142em si\u0119 na przechadzaj\u0105cego si\u0119 za kratkami kota, co jako\u015b zadzia\u0142a\u0142o na mnie bardzo sugestywnie. Na tyle, by si\u0119 zagapi\u0107 i\u2026 skr\u0119ci\u0107 sobie nog\u0119 w kostce. Ruskie poty mnie obla\u0142y, ale dzielnie ku\u015btykaj\u0105c dotar\u0142em do powrotnego autokaru do Larnaki. Jutro chyba w planie b\u0119dzie moczenie mojego opuchni\u0119tego kulasa w s\u0142onej, morskiej wodzie w ramach rehabilitacji.<\/p>\n\n\n\n
Turcy okupuj\u0105 p\u00f3\u0142nocn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Cypru, a stolica kraju Nikozja jest podzielona jak niegdy\u015b Berlin. Jad\u0119 tam jednak autobusem, by si\u0119 przekona\u0107, jak wygl\u0105da tam sytuacja na miejscu.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":0,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"pgc_sgb_lightbox_settings":"","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false,"_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13,106],"tags":[512,1012,1006,1013,1009,1011,1007,1010,1008,997,551,504],"class_list":["post-3047","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-azja","category-cypr-pn","tag-ataturk","tag-ayran","tag-cypr-polnocny","tag-enosis","tag-girne","tag-grivas","tag-kyrenia","tag-ledra-palace","tag-lefkosja","tag-nikozja","tag-onz","tag-turcja"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t