O odwiedzeniu Stambu\u0142u, staro\u017cytnego Bizancjum i chrze\u015bcija\u0144skiego Konstantynopola marzyli\u015bmy od dawna. Ci\u0105gn\u0119\u0142a nas tam ciekawo\u015b\u0107 orientu ze spor\u0105 domieszk\u0105 historii i kultury zachodniej cywilizacji, kt\u00f3re przeplataj\u0105 si\u0119 na ka\u017cdym kroku w tej kilkunastomilionowej metropolii na pograniczu Azji i Europy.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Podczas naszej podr\u00f3\u017cy po Ba\u0142kanach, po zwiedzeniu rumu\u0144skiej Transylwanii, odpoczywali\u015bmy sobie nad morzem na z\u0142otych piaskach w Bu\u0142garii, korzystaj\u0105c codziennie z urok\u00f3w ciep\u0142ego lata. Jednak po kilku dniach zas\u0142u\u017conego odpoczynku i zwyk\u0142ego lenistwa zapragn\u0119li\u015bmy zn\u00f3w troch\u0119 pozwiedza\u0107. Z rozp\u0119du obje\u017adzili\u015bmy ca\u0142e wybrze\u017ce Morza Czarnego z p\u00f3\u0142nocy na po\u0142udnie i z powrotem, chcieli\u015bmy te\u017c wyskoczy\u0107 do Stambu\u0142u, ale ostatecznie zdecydowali\u015bmy si\u0119 dotrze\u0107 do tego miasta wraz z autokarow\u0105 wycieczk\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Jak na zaplanowany, dwudniowy wypad do Stambu\u0142u, samodzielna, nocna, dziesi\u0119ciogodzinna jazda autem i ca\u0142odzienne potem zwiedzanie, nocleg i powt\u00f3rka w odwrotnej kolejno\u015bci, nie za bardzo mi si\u0119 u\u015bmiecha\u0142y. Do tego na \u201enie\u201d by\u0142y, po pierwsze, ewentualne problemy i d\u0142u\u017csze stanie na granicy, bo przewodnik zawsze szybciej przepchnie tamt\u0119dy autokar wiedz\u0105c, co i jak. Po drugie, bakszysz na granicy i podczas jazdy po tureckich ulicach wy\u0142udzany przez miejscowych policjant\u00f3w od cudzoziemc\u00f3w, o czym s\u0142yszeli\u015bmy nie raz, a co podobno jest przejawem lokalnego patriotyzmu, by dawa\u0107 zarobi\u0107 miejscowym przewo\u017anikom. Po trzecie, strata czasu na szukanie hotelu w 18-sto milionowej aglomeracji o szeroko\u015bci 200 km i wy\u017csze ceny noclegu dla indywidualnego turysty ni\u017c zorganizowanej grupy. Po czwarte, zm\u0119czenie jazd\u0105, brak snu kierowcy i niemo\u017cno\u015b\u0107 wypicia nawet jednego piwa lub lampki wina przed d\u0142ug\u0105 podro\u017c\u0105, co w autokarze jest przyjemn\u0105 norm\u0105, gdy jej si\u0119 oczywi\u015bcie nie nadwyr\u0119\u017ca.<\/p>\n\n\n\n
Na \u201etak\u201d by\u0142y wszystkie kontrargumenty na powy\u017csze i przede wszystkim to, \u017ce w grupie jest po prostu ra\u017aniej i mo\u017cna pozna\u0107 nowych ludzi. Suma summarum oko\u0142o 20.00 za\u0142adowali\u015bmy si\u0119 do autokaru, p\u0142ac\u0105c wcze\u015bniej 80 euro za osob\u0119 za przejazd w obie strony, wy\u017cywienie, nocleg w hotelu i wycieczk\u0119 objazdow\u0105 na miejscu po Stambule z przejazdem na azjatyck\u0105 stron\u0119. Nie musz\u0119 chyba nadmienia\u0107, \u017ce wycieczk\u0119 wykupili\u015bmy w lokalnym biurze, a nie w hotelu u naszego tour operatora z Bu\u0142garii, kt\u00f3ry oferowa\u0142 mniej za wy\u017csz\u0105 cen\u0119, jak to zwykle bywa.<\/p>\n\n\n\n
Wyruszyli\u015bmy ze Z\u0142otych Piask\u00f3w, ale po drodze zabierali\u015bmy pasa\u017cer\u00f3w z innych miejscowo\u015bci. W autokarze okaza\u0142o si\u0119, \u017ce z Polak\u00f3w opr\u00f3cz naszej tr\u00f3jki, czyli mnie, \u017cony i naszej c\u00f3rki, by\u0142a jeszcze mama z nastoletnim synem; reszta, a w\u0142a\u015bciwie wi\u0119kszo\u015b\u0107 pasa\u017cer\u00f3w to Rosjanie. Niestety od razu da\u0142o si\u0119 odczu\u0107 napi\u0119te stosunki mi\u0119dzy naszymi krajami, bo jedna z mieszkanek Moskwy, kt\u00f3ra mia\u0142a wyznaczone miejsce obok nas z ty\u0142u autokaru, gdy tylko us\u0142ysza\u0142a polsk\u0105 mow\u0119 od razu polecia\u0142a do pilota, by j\u0105 przesadzi\u0142. Zrobi\u0142o nam si\u0119 po prostu g\u0142upio, ale postanowili\u015bmy, \u017ce ten ma\u0142y incydent nie popsuje nam humor\u00f3w i przynajmniej my postaramy si\u0119 by\u0107 mili dla naszych s\u0142owia\u0144skich braci znad Wo\u0142gi.<\/p>\n\n\n\n
Mikrofonowy pilota\u017c podczas jazdy autokarem te\u017c by\u0142 po rosyjsku, ale na szcz\u0119\u015bcie mieli\u015bmy swoj\u0105 bu\u0142garsk\u0105 opiekunk\u0119, kt\u00f3ra \u015bwietnie zna\u0142a mow\u0119 Mickiewicza i opowiada\u0142a nam mi\u0119dzy innymi o jego pobycie w Stambule, gdzie przysz\u0142o mu umrze\u0107. Od niej us\u0142yszeli\u015bmy tak\u017ce wiele interesuj\u0105cych informacji, nie tylko o Turcji i Stambule, ale r\u00f3wnie\u017c o Bu\u0142garii i skomplikowanych relacjach mi\u0119dzy ba\u0142ka\u0144skimi krajami. Mo\u017cna by rzec, \u017ce nie ma tego z\u0142ego, bo de facto mieli\u015bmy nie grupowego, ale w\u0142a\u015bciwie swojego indywidualnego pilota podczas tej ekskursji.<\/p>\n\n\n\n
Drogi bu\u0142garskie nie nale\u017c\u0105 do najlepszych, a przed Burgas s\u0105 dodatkowo dosy\u0107 kr\u0119te, wi\u0119c zwyczajnie si\u0119 wlekli\u015bmy. Po trasie mieli\u015bmy tylko jeden przystanek na stacji benzynowej, gdzie mo\u017cna by\u0142o skorzysta\u0107 z WC i zapisa\u0107 si\u0119 na dodatkowe wycieczki u pilot\u00f3w np. po tamtejszych meczetach i cerkwiach, na rejs po Bosforze, czy zwiedzanie Hagia Sofia, Pa\u0142acu Topkapi i Pa\u0142acu Dolmabahcze. My zdecydowali\u015bmy si\u0119 jedynie na rejs po Bosforze i wiecz\u00f3r turecki, a pozosta\u0142e atrakcje postanowili\u015bmy pozna\u0107 na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119. Jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o to by\u0142a dobra decyzja, bo samodzielnie mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 du\u017co ta\u0144sze bilety, a z hotelu mieli\u015bmy niedaleko. Jedynie \u017ca\u0142ujemy Pa\u0142acu Dolmabahcze, kt\u00f3ry jak si\u0119 okaza\u0142o mo\u017cna zwiedza\u0107 tylko w wybrane dni i wy\u0142\u0105cznie z wi\u0119ksz\u0105 grup\u0105, ponad 20 os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n
Na granicy bu\u0142garsko-tureckiej stracili\u015bmy oko\u0142o godziny czasu. Bu\u0142garzy zbierali wszystkie rosyjskie paszporty, by powbija\u0107 wizy; nasze, jako cz\u0142onk\u00f3w Unii Europejskiej tylko ogl\u0105dali. Po stronie tureckiej, ju\u017c musieli\u015bmy jednak wszyscy wysi\u0105\u015b\u0107 z autokaru i uda\u0107 si\u0119 do kolejki przy okienku, by osobi\u015bcie zaprezentowa\u0107 si\u0119 panom celnikom. Po otrzymaniu wizy za 15$, mo\u017cna by\u0142o wr\u00f3ci\u0107 do autokaru. Przed odjazdem jednak jeszcze jeden celnik turecki musia\u0142 sprawdzi\u0107 czy ka\u017cdy pasa\u017cer ma paszport z otrzyman\u0105 przed chwil\u0105 wiz\u0105. Troch\u0119 to dziwne, ale przynajmniej dla nas by\u0142o mi\u0142e, gdy Turek patrz\u0105c na polskie paszporty, u\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119 i powita\u0142 nas po polsku \u2013 Jak si\u0119 masz? Wobec Rosjan, jak zauwa\u017cyli\u015bmy by\u0142 bardziej formalny.<\/p>\n\n\n\n
Ju\u017c na posterunku granicznym wida\u0107 by\u0142o uwielbienie Turk\u00f3w do swojego pierwszego prezydenta Ataturka, kt\u00f3rego podobizny by\u0142y rozwieszone na ka\u017cdej niemal \u015bcianie i wolnym miejscu. Przypomnia\u0142y nam si\u0119 kwietniowe widoki z Tunezji, gdzie zewsz\u0105d spoziera\u0142 na nas niejaki Ben Ali. Jak si\u0119 dowiedzieli\u015bmy od naszej pilotki, Ataturk, to przybrane okre\u015blenie oznaczaj\u0105ce Ojca Turk\u00f3w. W Turcji pono\u0107 nie mo\u017cna si\u0119 \u015bmia\u0107 z dw\u00f3ch spraw, z armii i Ataturka w\u0142a\u015bnie, za co gro\u017c\u0105 wysokie grzywny. Gdy nam to u\u015bwiadomiono stali\u015bmy si\u0119 bardziej wstrzemi\u0119\u017aliwi w komentowaniu tego, co widzimy dooko\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Do Stambu\u0142u dotarli\u015bmy \u015bwietn\u0105 autostrad\u0105 ko\u0142o 6.00 nad ranem. Niestety troch\u0119 bola\u0142y nas kr\u0119gos\u0142upy od naszych ma\u0142o wygodnych foteli w autokarze z pocz\u0105tku lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych chyba. Po zostawieniu baga\u017cu w hotelowej przechowalni i zjedzeniu \u015bniadania udali\u015bmy si\u0119 na programow\u0105 wycieczk\u0119 po mie\u015bcie. Zakwaterowanie w hotelu mia\u0142o nast\u0105pi\u0107 dopiero po godzinie 12.00 wi\u0119c to by\u0142 ca\u0142kiem niez\u0142y pomys\u0142. Po Stambule poruszali\u015bmy si\u0119 wynaj\u0119tymi, miejscowymi busami. Osobno Polacy, osobno Rosjanie. Dla nas to by\u0142a komfortowa sytuacja, bo mieli\u015bmy du\u017co miejsca w aucie i oczywi\u015bcie swoj\u0105 pilotk\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Wysiedli\u015bmy niedaleko B\u0142\u0119kitnego Meczetu, kt\u00f3ry od razu zrobi\u0142 na nas wielkie wra\u017cenie. Zwraca uwag\u0119 jego sze\u015b\u0107 minaret\u00f3w, natomiast sama nazwa \u201eb\u0142\u0119kitny\u201d wzi\u0119\u0142a si\u0119 z kolorystyki wn\u0119trza, kt\u00f3re mieli\u015bmy okazj\u0119 obejrze\u0107, po wcze\u015bniejszym zdj\u0119ciu but\u00f3w i okryciu ramion.<\/p>\n\n\n\n
Po drugiej stronie placu z niewielkim parkiem znajduje si\u0119 Hagia Sofia, kt\u00f3r\u0105 teraz mogli\u015bmy podziwia\u0107 jedynie z daleka. Spacerkiem udali\u015bmy si\u0119 do Hipodromu, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 obeliski Teodozjusza I i Konstantyna VII oraz Kolumna W\u0119\u017cowa. Cesarz Wilhelm ufundowa\u0142 tutaj pi\u0119kn\u0105 Fontann\u0119 niemieck\u0105 z kolorowym, mozaikowym sklepieniem. Nieopodal znajduje si\u0119 kamie\u0144, kt\u00f3ry pono\u0107 wyznacza koniec, a zarazem pocz\u0105tek \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n
Po tym udanym spacerze udali\u015bmy si\u0119 naszym busem na drug\u0105 stron\u0119 cie\u015bniny Bosfor, czyli do cz\u0119\u015bci azjatyckiej miasta. To mia\u0142 by\u0107 nasz pierwszy krok na kontynencie azjatyckim, wi\u0119c byli\u015bmy podekscytowani samym tym faktem. Przeje\u017cd\u017cali\u015bmy obok bramy Pa\u0142acu Dolmabahcze, do budowy kt\u00f3rego u\u017cyto pono\u0107 30 ton srebra i 15 ton z\u0142ota. Mia\u0142 on by\u0107 typow\u0105 pokaz\u00f3wk\u0105 dla monarch\u00f3w europejskich, by utwierdzi\u0107 ich w przekonaniu o zamo\u017cno\u015bci kraju. Niestety tego typu inwestycje odbi\u0142y si\u0119 na skarbcu, kt\u00f3ry nied\u0142ugo potem zosta\u0142 pusty. By\u0142a to zapewne jedna z przyczyn kl\u0119ski tureckiej w wojnie z Rosj\u0105 i zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 przewrotu, po kt\u00f3rym obalono su\u0142tanat i proklamowano republik\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0119\u015b\u0107 azjatycka Stambu\u0142u to przede wszystkim dzielnice mieszkaniowe, a nad samym Bosforem mieszcz\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie letnie rezydencje bogaczy. Mieli\u015bmy okazj\u0119 w jednej z tamtejszych kafejek na wzg\u00f3rzu wypi\u0107 wy\u015bmienit\u0105 kaw\u0119 po turecku, smakuj\u0105c tiramisu i podziwiaj\u0105c przy tym wspania\u0142e widoki na Bosfor oraz europejskie dzielnice miasta. A wi\u0119c Azja zdobyta. Skromnie, bo skromnie, ale formalnie mamy j\u0105 ju\u017c na koncie.<\/p>\n\n\n\n
W drodze powrotnej z tej pierwszej objazd\u00f3wki po mie\u015bcie, zatrzymali\u015bmy si\u0119 w fabryce odzie\u017cy sk\u00f3rzanej, z kt\u00f3rej Stambu\u0142 s\u0142ynie, nie tylko w Europie. Jak si\u0119 jednak okaza\u0142o same sk\u00f3ry s\u0105 sprowadzane z W\u0142och, ale za to ca\u0142y proces szycia odbywa si\u0119 nadal r\u0119cznie, co nas zaskoczy\u0142o. Przepi\u0119kne ko\u017cuchy, sk\u00f3rzane kurteczki, torebki i futrzane narzutki mia\u0142y swoj\u0105 cen\u0119, ale mo\u017cna by\u0142o si\u0119 oczywi\u015bcie targowa\u0107. Norm\u0105 by\u0142o zbicie ceny z 200 euro do powiedzmy 50, ale dla nas to by\u0142o i tak poza zasi\u0119giem, cho\u0107 i nasi wsp\u00f3\u0142towarzysze Rosjanie te\u017c niewiele zakup\u00f3w tam poczynili. Natomiast nasi piloci wyszli z wypchanymi reklam\u00f3wkami, w kt\u00f3rych by\u0142y zapewne prezenty od menad\u017cer\u00f3w marketingu tego zak\u0142adu za narajenie klient\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Zakwaterowali\u015bmy si\u0119 w trzygwiazdkowym Aghun Otel za Hotelem Kent znajduj\u0105cym si\u0119 przy g\u0142\u00f3wnej alei na Old Town Beyazit. Nasz hotel okaza\u0142 si\u0119 bardzo przytulny i komfortowy, znale\u017ali\u015bmy w pokoju nawet foliowe czepki pod prysznic i bia\u0142e, firmowe kapcie jednorazowe. Zwr\u00f3ci\u0142em uwag\u0119 te\u017c na cennik, na kt\u00f3rym widnia\u0142o jak byk, \u017ce za double room trzeba zap\u0142aci\u0107 80 Euro, a za triple 100. Wi\u0119c z naszych 80 Euro za wycieczk\u0119, za sam hotel musieliby\u015bmy da\u0107 ze 30-40 Euro.<\/p>\n\n\n\n
Obiad w postaci szwedzkiego sto\u0142u by\u0142 smaczny i obfity z profesjonaln\u0105 obs\u0142ug\u0105, cho\u0107 mieli\u015bmy tutaj podobny incydent jak w autokarze. Nasi towarzysze z Moskwy nie mogli zrozumie\u0107, \u017ce kelner wskazuje miejsca po kolei przy zarezerwowanych dla ca\u0142ej grupy stolikach. Jedna z rodzin, kt\u00f3r\u0105 usadowiono przy nas, obruszona tym faktem natychmiast przenios\u0142a si\u0119 w inne miejsce. Poczuli\u015bmy si\u0119 przez chwil\u0119 jak zad\u017cumieni, ale co tam, wa\u017cne, \u017ce smacznie i czysto.<\/p>\n\n\n\n
Po kr\u00f3tkiej poobiedniej drzemce w wygodnych \u0142\u00f3\u017ckach udali\u015bmy si\u0119 na samodzielne zwiedzanie Stambu\u0142u. Na pierwszy rzut poszed\u0142 Pa\u0142ac Topkapi. Bilet za 20 tureckich lir\u00f3w (ok. 40 z\u0142) okaza\u0142 si\u0119 dwa razy ta\u0144szy ni\u017c u naszej pilotki, przy czym nie musieli\u015bmy p\u0142aci\u0107 za dziecko do 12 lat. Za wst\u0119p do haremu trzeba dodatkowo zap\u0142aci\u0107 15 LT. Teren pa\u0142acu jest obszerny i na zwiedzenie ca\u0142o\u015bci trzeba przeznaczy\u0107 kilka godzin.<\/p>\n\n\n\n
Nam w pami\u0119ci najbardziej utkwi\u0142 widok pi\u0119knego, olbrzymiego diamentu w skarbcu oraz relikwie proroka Mahometa, jak na przyk\u0142ad gipsowy odcisk jego stopy, co u nas wzbudza\u0142o u\u015bmiech na ustach, ale u t\u0142umnie wizytuj\u0105cych to miejsce muzu\u0142man\u00f3w podziw i zachwyt. \u017bartowali\u015bmy sobie, \u017ce u nas te\u017c podobno kiedy\u015b podziwiano szczebel z drabiny, kt\u00f3ra przy\u015bni\u0142a si\u0119 bodaj\u017ce \u015bw. Antoniemu. C\u00f3rka natomiast chyba najbardziej zapami\u0119ta\u0142a szwendaj\u0105ce si\u0119 po parku przemi\u0142e, oswojone koty wszelkiej ma\u015bci i przelatuj\u0105ce co chwila nad nami skrzecz\u0105ce papugi.<\/p>\n\n\n\n
Architektura pa\u0142acu jest natomiast do\u015b\u0107 skromna, w bizantyjskim stylu, bez nadmiernego zdobnictwa i ornamentyki. Pa\u0142ac zbudowano w XV wieku tu\u017c po zdobyciu Konstantynopola i s\u0142u\u017cy\u0142 jako centrum administracyjne su\u0142tanom przez cztery stulecia, gdy jego funkcj\u0119 w XIX wieku przej\u0105\u0142 nowo zbudowany wielkim kosztem, wspomniany wcze\u015bniej Pa\u0142ac Dolmabahcze.<\/p>\n\n\n\n
Przechadzaj\u0105c si\u0119 do \u015bwi\u0105tyni-muzeum Hagia Sofia, zajrzeli\u015bmy jeszcze do mauzoleum su\u0142tan\u00f3w, do kt\u00f3rego wej\u015bcie mie\u015bci si\u0119 na wschodniej \u015bcianie \u015bwi\u0105tyni patrz\u0105c od frontu. Wst\u0119p jest darmowy, ale trzeba przestrzega\u0107 kilku prostych zasad, jak zdejmowanie but\u00f3w przed wej\u015bciem i zachowanie spokoju. Mo\u017cna natomiast robi\u0107 zdj\u0119cia. Warto tam zajrze\u0107, cho\u0107 dla niekt\u00f3rych to tylko pojedyncze kaplice z trumnami obitymi zielonym suknem. Jednak, gdy posi\u0105dzie si\u0119 wiedz\u0119 o tym sk\u0105d one si\u0119 tam wzi\u0119\u0142y, ca\u0142o\u015b\u0107 zaczyna robi\u0107 niesamowite wra\u017cenie. Ot\u00f3\u017c, wszystkie te trumny zawieraj\u0105 cia\u0142a zabitych cz\u0142onk\u00f3w w\u0142asnej rodziny przez poszczeg\u00f3lnych su\u0142tan\u00f3w, kt\u00f3rzy obejmowali tron. Ta okrutna tradycja mia\u0142a zagwarantowa\u0107 spok\u00f3j zamiast rodzinnych intryg, zamach\u00f3w i walk o w\u0142adz\u0119. Tak wi\u0119c pierwsz\u0105 decyzj\u0105 ka\u017cdego nowego su\u0142tana by\u0142o zabicie swoich braci, ich \u017con, dzieci i innych krewnych. Dzi\u0119ki na\u0142o\u017cnicom z haremu i wybranym spo\u015br\u00f3d nich kilku \u017conom, su\u0142tan zak\u0142ada\u0142 od podstaw sw\u00f3j nowy r\u00f3d. Szkoda tylko, \u017ce spo\u015br\u00f3d jego cz\u0142onk\u00f3w po \u015bmierci w\u0142adcy zostawa\u0142 tylko jeden z syn\u00f3w, kt\u00f3ry po obj\u0119ciu tronu musia\u0142 zrobi\u0107 to, co kiedy\u015b jego ojciec. I tak si\u0119 kr\u0119ci\u0142o to ko\u0142o \u015bmierci i w\u0142adzy przez setki lat.<\/p>\n\n\n\n
Ze wzgl\u0119du na do\u015b\u0107 spore kolejki do kasy i ceny bilet\u00f3w (20 LT), obejrzeli\u015bmy Hagi\u0119 Sofi\u0119 tylko z zewn\u0105trz udaj\u0105c si\u0119 natomiast na Grand Bazaar, kt\u00f3ry jest pono\u0107 najwi\u0119kszym targiem w Europie, a mie\u015bci si\u0119 tam ok. 40 tysi\u0119cy kram\u00f3w. Klimat jak na suk ca\u0142kiem przyjemny. Ca\u0142o\u015b\u0107 zabudowana od g\u00f3ry, \u015bcienne zdobienia, wytyczone i oznaczone uliczki, w\u0105skie ale dro\u017cne. Podobno w niekt\u00f3rych sklepikach mo\u017cna nawet p\u0142aci\u0107 kart\u0105 kredytow\u0105, a na pewno nie ma problemu z p\u0142atno\u015bci\u0105 w r\u00f3\u017cnych walutach. Jak si\u0119 przekonali\u015bmy Turcy dos\u0142ownie bior\u0105 wszystko, co przypomina cho\u0107by pieni\u0105dz. Mo\u017cna by rzec, \u017ce ca\u0142y Stambu\u0142 to taki jeden wielki bazar. Oczywi\u015bcie zabawa w targowanie to tutaj podstawa. Wielu sprzedawc\u00f3w zna podstawowe s\u0142owa po polsku, a spotkali\u015bmy tu tak\u017ce takich, kt\u00f3rzy je\u017cd\u017c\u0105 na handel te\u017c czasem do naszego Tuszyna.<\/p>\n\n\n\n
Warto tu przytoczy\u0107 kilka rad dla kupuj\u0105cych na muzu\u0142ma\u0144skim suku. Na pewno nigdy nie kupuj za podan\u0105 przez sprzedawc\u0119 cen\u0119, kt\u00f3ra jest kilkakrotnie wy\u017csza ni\u017c rzeczywista warto\u015b\u0107 towaru. Je\u015bli chcesz si\u0119 targowa\u0107, co jest wskazane i mile przyjmowane, nie podawaj od razu ceny, za kt\u00f3r\u0105 chcesz kupi\u0107 dany towar, a znacznie ni\u017csz\u0105. Stopniowo podno\u015b swoj\u0105 ofert\u0119, gdy tw\u00f3j oponent w tej grze b\u0119dzie stopniowo obni\u017ca\u0142 kwot\u0119, za kt\u00f3r\u0105 chce sprzeda\u0107 interesuj\u0105cy ci\u0119 produkt, tak by\u015bcie spotkali si\u0119 mniej wi\u0119cej w po\u0142owie kwoty wyj\u015bciowej. Nie obra\u017caj si\u0119 na wszystkie przytyki o na przyk\u0142ad o ch\u0119ci wyssania ze sprzedawcy sok\u00f3w, zag\u0142odzenia rodziny czy pokazywane gesty podbijania oka, duszenia, pukania si\u0119 w g\u0142ow\u0119 itp. To tylko zabawa. Nie wymi\u0119kaj te\u017c, gdy sprytny handlarz nazywa ci\u0119 swoim przyjacielem czy good manem, podaje ci r\u0119k\u0119 do u\u015bcisku, ani na wszystkie wyuczone polskie zwroty. To tylko zagrywki. Je\u015bli nie chcesz nic kupowa\u0107 to lepiej tu w og\u00f3le wchod\u017a, oszcz\u0119dzisz sobie stresu, ani nikogo nie urazisz. Je\u015bli natomiast uda ci si\u0119 wytargowa\u0107 cho\u0107by t-shirta i nie chcesz wi\u0119cej robi\u0107 zakup\u00f3w tylko poogl\u0105da\u0107 inne towary, zawsze mo\u017cesz torb\u0119 z zakupion\u0105 koszulk\u0105 pokazywa\u0107 kolejnym, natr\u0119tnym sprzedawcom jako wyt\u0142umaczenie czy \u201eodpychacz\u201d.<\/p>\n\n\n\n
My po udanych zakupach wr\u00f3cili\u015bmy zadowoleni do hotelu, by si\u0119 przebra\u0107 w nowe szaty i uda\u0107 si\u0119 na wiecz\u00f3r turecki do jednej z miejscowych restauracji. Na sali byli tury\u015bci z ca\u0142ego \u015bwiata, ale o dziwo z Polski bawili\u015bmy si\u0119 tam tylko my. Szybko si\u0119 o tym przekonali\u015bmy, bo na stolikach kelner do wazonu wstawia\u0142 flagi kraj\u00f3w, z kt\u00f3rych pochodz\u0105 siedz\u0105cy przy nich go\u015bcie, a wodzirej wy\u015bpiewywa\u0142 znane kawa\u0142ki w r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach wypatruj\u0105c w\u0142a\u015bnie tych chor\u0105giewek. Dla nas polecia\u0142a jak zwykle \u201eSz\u0142a dzieweczka do laseczka\u201d, cho\u0107 dam sobie palec uci\u0105\u0107, \u017ce wokalista nie mia\u0142 poj\u0119cia, o czym \u015bpiewa. Tak us\u0142yszeli\u015bmy po kolei piosenki po korea\u0144sku, w\u0142osku, grecku, rosyjsku i w jeszcze paru innych j\u0119zykach.<\/p>\n\n\n\n
Do naszego stolika dosadzono dw\u00f3jk\u0119 Rosjan z naszej grupy, pi\u0119kn\u0105, m\u0142od\u0105 pann\u0119 Tamar\u0119 i troch\u0119 dziwnego, zabawnego facia Aleksieja, z kt\u00f3rymi miejscow\u0105 raki, smakuj\u0105c\u0105 jak greckie uzo, wychylali\u015bmy toasty za mie\u017cdunarodnoj dru\u017cbu. Jak si\u0119 szybko okaza\u0142o nasi biesiadnicy nie byli par\u0105, bo wed\u0142ug nas zupe\u0142nie do siebie nie pasowali, ani wiekiem ani prezencj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Na scenie ogl\u0105dali\u015bmy ta\u0144cz\u0105ce i graj\u0105ce grupy folkowe, przeplatane pokazami ta\u0144ca brzucha, dudnieniem w b\u0119bny janczar\u00f3w i kr\u0119ceniem si\u0119 w k\u00f3\u0142ko derwiszy. Jak si\u0119 okaza\u0142o najlepszy taniec brzucha zaprezentowa\u0142a \u2026Rosjanka z pochodzenia. Nasz wsp\u00f3\u0142towarzysz Aleksiej by\u0142 zachwycony, cho\u0107 faworyt\u0105 publiczno\u015bci by\u0142a wyst\u0119puj\u0105ca w finale Turczynka, grubo po trzydziestce, ale za to z falowaniem brzucha, jakiego poza Stambu\u0142em pono\u0107 nie da si\u0119 zobaczy\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Na koniec odby\u0142y si\u0119 wybory \u201eMiss \u015awiata\u201d spo\u015br\u00f3d reprezentantek publiczno\u015bci, kt\u00f3re musia\u0142y pokaza\u0107 swoje ta\u0144ce ludowe oraz \u2013 jak\u017ce by inaczej – taniec brzucha. Niestety system g\u0142osowania, czyli kt\u00f3ra uzyska najg\u0142o\u015bniejsze brawa, pozostawia\u0142 wiele do \u017cyczenia, gdy\u017c m\u00f3j samodzielny aplauz, kt\u00f3rym obdarowa\u0142em swoj\u0105 \u017con\u0119 wystarczy\u0142 jedynie na zaj\u0119cie przez ni\u0105 bodaj\u017ce sz\u00f3stego miejsca. W pierwszej tr\u00f3jce znalaz\u0142y si\u0119 natomiast panie, kt\u00f3re mo\u017ce nie za bardzo \u0142adnie ta\u0144czy\u0142y, ale za to mia\u0142y liczn\u0105 publiczno\u015b\u0107 z Grecji, Korei i Rosji. Gdzie si\u0119 podziali ci wszyscy Polacy, kt\u00f3rych na ca\u0142ym \u015bwiecie mo\u017cna spotka\u0107 na ka\u017cdym kroku?<\/p>\n\n\n\n
Wieczorek zako\u0144czy\u0142 si\u0119 pokojowym przes\u0142aniem wodzireja wobec wszystkich narod\u00f3w \u015bwiata, co zabrzmia\u0142o patetycznie i sztucznie, bo ka\u017cdy wie, \u017ce jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przeszk\u00f3d na drodze Turcji do Unii Europejskiej, nie jest obawa przed islamizacj\u0105 Europy, ale w\u0142a\u015bnie problemy z przestrzeganiem praw cz\u0142owieka, represje wobec Kurd\u00f3w i okupacja p\u00f3\u0142nocnego Cypru.<\/p>\n\n\n\n
Nast\u0119pny dzie\u0144 zacz\u0119li\u015bmy rejsem po Bosforze. Wspania\u0142a wycieczka, godna polecenia ka\u017cdemu, p\u0142atna 15 Euro za osob\u0119. Odradzam natomiast zakup napoj\u00f3w i jedzenia na statku, bo ceny s\u0105 kilka razy wy\u017csze ni\u017c normalnie. Widoki na lew\u0105, europejsk\u0105 stron\u0119, z Pa\u0142acem Dolmabahcze na czele i na praw\u0105, azjatyck\u0105 stron\u0119 z luksusowymi willami tu\u017c nad sam\u0105 wod\u0105 to niezapomniane prze\u017cycie. Swoj\u0105 drog\u0105 zastanawiali\u015bmy si\u0119, \u017ce ci bogacze w przybrze\u017cnych willach nie maj\u0105 zbyt wiele spokoju i intymno\u015bci, gdy\u017c s\u0105 ci\u0105gle ogl\u0105dani ze statk\u00f3w jak ma\u0142py w zoo.<\/p>\n\n\n\n
Sama nazwa Bosfor oznacza krowi br\u00f3d, gdy\u017c podobno dawniej, gdy by\u0142a to jedynie w\u0105ska struga, przeprawiano si\u0119 t\u0119dy wraz z byd\u0142em. Obecnie jest to niemo\u017cliwe, gdy\u017c ta zalana dolina ma d\u0142ugo\u015b\u0107 ok. 30 km, w najw\u0119\u017cszym miejscu 700 m, a w najszerszym prawie 4 km, przy g\u0142\u0119boko\u015bci 70-120 m. Rejs w jedn\u0105 stron\u0119 ko\u0144czy si\u0119 przy drugim mo\u015bcie im. Mehmeda Zdobywcy, gdzie statek zawraca. Pi\u0119kny jest te\u017c widok na pierwszy z most\u00f3w tzw. Bosforski.<\/p>\n\n\n\n
Z samego portu, sk\u0105d wyp\u0142ywaj\u0105 statki po Bosforze, rozpo\u015bciera si\u0119 widok na najwi\u0119kszy z wszystkich prawie 3 tysi\u0119cy stambulskich meczet\u00f3w, czyli Meczet Sulejmana. Budowla osadzona jest na specjalnym fundamencie, z\u0142o\u017conym z cystern wype\u0142nionych wod\u0105, dzi\u0119ki czemu jest uwa\u017cana za najbardziej odporny na trz\u0119sienia ziemi obiekt w ca\u0142ym mie\u015bcie. Ciekawostk\u0105 jest to, \u017ce \u017con\u0105 su\u0142tana Sulejmana by\u0142a niejaka Roksana, podobno polska branka. Kt\u00f3ra by\u0142a niez\u0142\u0105 intrygantk\u0105, zmierzaj\u0105c\u0105 do osadzenia na tronie swojego syna kosztem innych, potencjalnie uprawnionych do tego potomk\u00f3w su\u0142tana z innych \u017con.<\/p>\n\n\n\n
Mimo z\u0142ej opinii o polskiej Roksanie, Turcy zdaj\u0105 si\u0119 lubi\u0107 Polak\u00f3w bardziej ni\u017c inne narody. Ma to zwi\u0105zek zapewne zar\u00f3wno z nasz\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 histori\u0105, jak i czasami bardziej bli\u017cszymi, kiedy w latach 90-tych wiele naszych rodak\u00f3w przybywa\u0142o tutaj na handel. Z czas\u00f3w zabor\u00f3w pozosta\u0142a w Stambule polska wioska, za\u0142o\u017cona przez ksi\u0119cia Czartoryskiego, kt\u00f3ry wybra\u0142 si\u0119 tutaj na emigracj\u0119. Dzisiaj mieszka tam ok. 50 tysi\u0119cy Polak\u00f3w z pochodzenia. Pami\u0119tamy te\u017c o tym, \u017ce tutaj zmar\u0142 te\u017c nasz wieszcz Adam Mickiewicz. Warto r\u00f3wnie\u017c wiedzie\u0107, \u017ce Turcja by\u0142a jedynym krajem, kt\u00f3ry nie uzna\u0142 rozbior\u00f3w Polski. Niestety nasza bu\u0142garska pilotka nie podziela\u0142a naszej sympatii do Turk\u00f3w, kt\u00f3rzy okupowali jej kraj przez pi\u0119\u0107 stuleci i to w\u0142a\u015bnie Rosjanom zawdzi\u0119czaj\u0105 wyzwolenie z tureckiej niewoli pod koniec XIX wieku. I pomy\u015ble\u0107, \u017ce kiedy\u015b nasz kr\u00f3l zwany Warne\u0144czykiem zgin\u0105\u0142 za to samo. Ot, historyczne komplikacje.<\/p>\n\n\n\n
Podczas rejsu jeszcze bardziej z\u017cyli\u015bmy si\u0119 z Aleksiejem, z kt\u00f3rym wczoraj wieczorem byli\u015bmy na wieczorku folkowym. Zaprosi\u0142 nas do Moskwy, cho\u0107 na nasze zaproszenie do Polski odpowiedzia\u0142, \u017ce si\u0119 boi, by go u nas nie pobili. Dziwne opinie, jak wida\u0107, maj\u0105 Rosjanie o naszym kraju, jego mieszka\u0144cach i nastawieniu do Moskali. Przy okazji rozmowy dowiedzieli\u015bmy si\u0119 od niego, \u017ce wczoraj przed wieczornym wypadem do restauracji wybra\u0142 si\u0119 samotnie na spacer po Stambule i zosta\u0142 nota bene napadni\u0119ty, pobity i ograbiony z portfela, jak si\u0119 okaza\u0142o, przez swoich ziomk\u00f3w. I jak to si\u0119 ma do wzajemnych zaprosze\u0144 do naszych kraj\u00f3w i zagro\u017ce\u0144, kt\u00f3re w nich czyhaj\u0105?<\/p>\n\n\n\n
Po rejsie pospacerowali\u015bmy jeszcze po najstarszej cz\u0119\u015bci Stambu\u0142u, relaksowali\u015bmy si\u0119 w pobliskim parku, zjedli\u015bmy smaczne kebaby, pieczone kasztany i kukurydz\u0119 oraz prawdziwe lody, kt\u00f3rych zakup na ulicznym straganie jest prawdziwym show, czyli zabaw\u0105 w \u201ejak nie da\u0107 zakupionego loda\u201d. To trzeba zobaczy\u0107, bo opisa\u0107 si\u0119 nie da. Zrobili\u015bmy te\u017c troch\u0119 kolejnych zakup\u00f3w, w tym lokum \u2013 znane, tureckie s\u0142odycze, czyli galaretki nadziewane r\u00f3\u017cnymi bakaliami, a tak\u017ce kaw\u0119, herbat\u0119 z zestawem fili\u017canek, cha\u0142w\u0119 oraz oczywi\u015bcie buty i ciuchy. A propos obuwia, to Stambu\u0142 jest chyba jednym z ostatnich miast, gdzie mo\u017cna jeszcze spotka\u0107 ulicznych czy\u015bcibut\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Ja zajrza\u0142em jeszcze z aparatem fotograficznym do portu w poszukiwaniu moich ulubionych motyw\u00f3w z latarni\u0105 morsk\u0105, kt\u00f3ra si\u0119 ciekawie prezentowa\u0142a na tle zachmurzonego nieba. Intryguj\u0105co wygl\u0105da\u0142y te\u017c rybackie \u0142odzie i bukiety kolorowych balon\u00f3w, do kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142o postrzela\u0107 z wiatr\u00f3wek. Na promenadzie nie mog\u0142em odm\u00f3wi\u0107 starszemu panu oferuj\u0105cemu przechodniom szklaneczk\u0119 tureckiej herbaty, kt\u00f3ra podana na ciep\u0142o, nawet w upalny dzie\u0144 gasi pragnienie. Na ulicy Kennedy\u2019ego, prostopad\u0142ej do nadmorskiego deptaka, zauwa\u017cy\u0142em policjant\u00f3w, kt\u00f3rzy zatrzymywali zagraniczne auta, chyba wiadomo, w jakim celu. To kolejne potwierdzenie, \u017ce podj\u0119li\u015bmy s\u0142uszn\u0105 decyzj\u0105 o przyje\u017adzie do Stambu\u0142u autokarem, a nie w\u0142asnym samochodem. Jeszcze tylko rzut oka na B\u0142\u0119kitny Meczet od strony Morza Marmara i czas na powr\u00f3t do hotelu oraz nocn\u0105 jazd\u0119 w kierunku Bu\u0142garii.<\/p>\n\n\n\n
Na granicy cyrk odstawia\u0142y krewkie kobitki z wielkimi torbami, kt\u00f3re stara\u0142y si\u0119 co\u015b t\u0142umaczy\u0107 bu\u0142garskim celnikom wyci\u0105gaj\u0105cym ich pakunki z baga\u017cnika. Chyba chodzi\u0142o o zbyt wyg\u00f3rowan\u0105 \u0142ap\u00f3wk\u0119 za wjazd z za\u0142adowanym na handel towarem. Przypomnia\u0142y nam si\u0119 czasy jak nasi rodacy jeszcze kilkana\u015bcie lat temu, te\u017c robili takie jaja na ka\u017cdej granicy. Mimo, tym razem, ma\u0142ej kolejki do granicznego okienka, stracili\u015bmy i tak godzin\u0119 na celnych dywagacjach rosyjskich szmugler\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Dojechali\u015bmy do naszej bu\u0142garskiej miejscowo\u015bci ko\u0142o sz\u00f3stej rano, przed wschodem s\u0142o\u0144ca. Mimo zm\u0119czenia, postanowili\u015bmy przywita\u0107 \u015bwitanie nad morzem. Warto by\u0142o, bo ten widok i \u015bwie\u017ce wra\u017cenia ze Stambu\u0142u ulula\u0142y nas do snu jak ma\u0142e dzieci.<\/p>\n\n\n\n
O odwiedzeniu Stambu\u0142u, staro\u017cytnego Bizancjum i chrze\u015bcija\u0144skiego Konstantynopola marzyli\u015bmy od dawna. Ci\u0105gn\u0119\u0142a nas tam ciekawo\u015b\u0107 orientu ze spor\u0105 domieszk\u0105 historii i kultury zachodniej cywilizacji, kt\u00f3re przeplataj\u0105 si\u0119 na ka\u017cdym kroku w tej kilkunastomilionowej metropolii na pograniczu Azji i Europy.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":0,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"pgc_sgb_lightbox_settings":"","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false,"_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13,136],"tags":[522,512,513,507,509,514,506,521,519,523,516,515,517,511,510,508,520,505,518,504,462],"class_list":["post-2998","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-azja","category-turcja","tag-adam-mickiewicz","tag-ataturk","tag-blekitny-meczet","tag-bosfor","tag-hagia-sofia","tag-kolumna-wezowa","tag-konstantynopol","tag-ksiaze-czartoryski","tag-meczet-sulejmana","tag-morze-marmara","tag-obelisk-konstantyna-vii","tag-obelisk-teodozjusza-i","tag-old-town-beyazit","tag-palac-dolmabahcze","tag-palac-topkapi","tag-rejs","tag-roksana","tag-stambul","tag-taniec-brzucha","tag-turcja","tag-zlote-piaski"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t